Йәнйегет
Йәнйегет (рус. Янзигитово) — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 406 кеше булған[2]. Почта индексы — 453656, ОКАТО коды — 80206849007.
Тарихы
1816 йылда Таулыҡай ауылы кешеләре нигеҙ һалған. Тәүге нигеҙ һалыусы зауряд-сотник Йәнйегет Таулыҡаев исеме менән йөрөтәлә[3]. 1816 йылда 142 кеше йәшәгән, 4859 йылда — 204 кеше, 1920 йылда — 289 кеше, 1989 йылда — 289 кеше, 1999 йылда — 383 кеше. 1920-се йылдарҙа бында ауыл Советының үҙәге урынлашҡан. Малсылыҡ — халыҡтың боронғо шөғөлө.
1839 йылда ауыл халҡының 300 йылҡы малы, 300 эре мал, 113 һарыҡ һәм 63 кәзәһе булған. сәсеүлек ере 18 дисәтинәлә 231 бот ярауай бойҙайын сәскәндәр[3].
1929 йылда ауыл Сталин исемендәге колхозға ингән, 1936 йылда — Киров исемендәге колхозы, 1957 йылдан алып «Сибай» совхозының Йәнйегет бүлексәһенә ингән[3]..
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
| Иҫәп алыу йылы һәм көнө | Бөтә халыҡ | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Ир-егеттәр өлөшө (%) | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) |
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) | |||||
| 1920 йыл 26 август | |||||
| 1926 йыл 17 декабрь | |||||
| 1939 йыл 17 ғинуар | |||||
| 1959 йыл 15 ғинуар | |||||
| 1970 йыл 15 ғинуар | |||||
| 1979 йыл 17 ғинуар | |||||
| 1989 йыл 12 ғинуар | |||||
| 2002 йыл 9 октябрь | |||||
| 2010 йыл 14 октябрь | 362 | 185 | 177 | 51,1 | 48,9 |
Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар
Ауылдағы халыҡ һаны буйынса мәғлүмәтте халыҡ иҫәбе буйынса алыу урынлы. Бөтә ил күләмендә үткән 1897, 1920, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр бар һәм асыҡ ҡулланыуҙа табырға була. Ҡайһы бер китаптарҙы электрон төрҙә асып ҡарап була. 1926 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса һәр ауыл тураһында мәғлүмәт осрағаны юҡ әле. Унан башҡа Өфө виләйәтендә 1865, 1879, 1886 йылдарҙа урындағы халыҡ иҫәбе алынған. Тағы ла ревиз яҙмалары аша мәғлүмәт бар.
- 1859 һәм 1865 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.I. Уфимская губерния, 1877. — Уфа:Китап, 2002. — 432 с. ISBN 5-295-03188-8 (ч. I). ISBN 5-295-03133-0.
- Өфө виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1859 һәм 1865 йылдарға ҡарата бар.
- 1866 йыл — Список населенных мест. Ч. II. Оренбургская губерния, 1866. — Уфа: Китап, 2006. — 260 с. ISBN 5-295-03815-7 (ч. II). ISBN 5-295-03133-0.
- Ырымбур виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1866 йылға ҡарата бар.
- 1897 йыл — Перепись населения. т.45 кн.01 Уфимская губерния. Н.А.Тройницкий (ред.)(С.-Петербург, 1901)
- Был китапта Өфө виләйәте ауылдары буйынса мәғлүмәт бар. 500 кешенән күберек булған ауылдар исемлеге.
- 1920 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.III. Башреспублика, 1926. — Уфа. Китап, 2002. — 400 с. ISBN 5-295-03091-1 (ч. III). ISBN 5-295-03133-0.
- Был китап 1926 йылға ҡарата төҙөлгән, әммә халыҡ иҫәбе 1920 йылға ҡарата бирелгән.
- 1939 йыл — БАССР. Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года – Уфа:Государственное издательство, 1941. – 387 с.
- Был китапта 1939 йылғы иҫәп алыу буйынса һәр ауыл буйынса мәғлүмәт бар.
- 1989 һәм 2002 йылдар — Башҡортостан Республикаһы ауылдарында 1989 һәм 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны.
- 2010 йыл — Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник. (рус.)
- Население Башкортостана: XIX-XXI века: статистический сборник / Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республики Башкортостан. — Уфа:Китап, 2008. — 448 с.: ил. ISBN 978-5-295-04439-7
- 1897 йылғы халыҡ иҫәбенән башлап ҡалалар, ҡала төрөндәге ҡасабалар, райондар, район үҙәктәре буйынса халыҡ һаны бар.
Географик урыны
Рамай йылғаһы янында урынлашҡан[3].
- Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 34 км
- Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Татлыбай): 5 км
- Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 15 км
Ауылдың билдәле шәхестәре
- Ғөбйҙулла Ғәлин — ауыл Советының беренсе рәйесе;
- Әбүбәкеров Ә. Ә. — Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы, СССР-ҙың һәм РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы.
- Өмөтбаева Рита Ришат ҡыҙы (3.08.1973), журналист, «Ҡурай-ТВ» телевизон каналы директоры, продюсер. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт (2026), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2009), Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты.
- Ырыҫбаева Сәмиғә Ырыҫмөхәмәт ҡыҙы (1923), йөҙйәшәр. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры[4].
Иҫкәрмәләр
- ↑ https://rosstat.gov.ru/vpn/2020/Tom1_Chislennost_i_razmeshchenie_naseleniya
- ↑ Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы 2016 йылдың 4 март көнөндә архивланған.
- ↑ 1 2 3 4 Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
- ↑ Жительнице Башкирии исполнился 101 год. ИА «Башинформ», 25 декабря 2024 года (рус.) (Тикшерелеү көнө: 25 декабрь 2024)
Һылтанмалар
- Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
.png)
