Нөгөш (Мәләүез районы)
Нөгөш (рус. Нугуш) — Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районындағы ауыл, ошо исемдәге ауыл советының административ үҙәге[2]. 2021 йылда халыҡ һаны 1369 кеше булған[3]. Почта индексы — 453870, ОКАТО коды — 80241860001.
Халыҡ һаны
- Милли составы
2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, рустар — 56 процент һәм башҡорттар — 32 процент тәшкил итә[2].
Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар
Ауылдағы халыҡ һаны буйынса мәғлүмәтте халыҡ иҫәбе буйынса алыу урынлы. Бөтә ил күләмендә үткән 1897, 1920, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр бар һәм асыҡ ҡулланыуҙа табырға була. Ҡайһы бер китаптарҙы электрон төрҙә асып ҡарап була. 1926 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса һәр ауыл тураһында мәғлүмәт осрағаны юҡ әле. Унан башҡа Өфө виләйәтендә 1865, 1879, 1886 йылдарҙа урындағы халыҡ иҫәбе алынған. Тағы ла ревиз яҙмалары аша мәғлүмәт бар.
- 1859 һәм 1865 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.I. Уфимская губерния, 1877. — Уфа:Китап, 2002. — 432 с. ISBN 5-295-03188-8 (ч. I). ISBN 5-295-03133-0.
- Өфө виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1859 һәм 1865 йылдарға ҡарата бар.
- 1866 йыл — Список населенных мест. Ч. II. Оренбургская губерния, 1866. — Уфа: Китап, 2006. — 260 с. ISBN 5-295-03815-7 (ч. II). ISBN 5-295-03133-0.
- Ырымбур виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1866 йылға ҡарата бар.
- 1897 йыл — Перепись населения. т.45 кн.01 Уфимская губерния. Н.А.Тройницкий (ред.)(С.-Петербург, 1901)
- Был китапта Өфө виләйәте ауылдары буйынса мәғлүмәт бар. 500 кешенән күберек булған ауылдар исемлеге.
- 1920 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.III. Башреспублика, 1926. — Уфа. Китап, 2002. — 400 с. ISBN 5-295-03091-1 (ч. III). ISBN 5-295-03133-0.
- Был китап 1926 йылға ҡарата төҙөлгән, әммә халыҡ иҫәбе 1920 йылға ҡарата бирелгән.
- 1939 йыл — БАССР. Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года – Уфа:Государственное издательство, 1941. – 387 с.
- Был китапта 1939 йылғы иҫәп алыу буйынса һәр ауыл буйынса мәғлүмәт бар.
- 1989 һәм 2002 йылдар — Башҡортостан Республикаһы ауылдарында 1989 һәм 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны.
- 2010 йыл — Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник. (рус.)
- Население Башкортостана: XIX-XXI века: статистический сборник / Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республики Башкортостан. — Уфа:Китап, 2008. — 448 с.: ил. ISBN 978-5-295-04439-7
- 1897 йылғы халыҡ иҫәбенән башлап ҡалалар, ҡала төрөндәге ҡасабалар, райондар, район үҙәктәре буйынса халыҡ һаны бар.
Географик урыны
Ауыл Нөгөш һыуһаҡлағысы һәм Нөгөш ГЭС-ы плотинаһы янында, Башҡортостан милли паркы биләмәһендә урынлашҡан. Алыҫлыҡтар:[6]
• Район үҙәге Мәләүезгә тиклем: 42 километр;
• Яҡындағы тимер юл станцияһы — (Мәләүез): 42 километр.
Тарихы
Ауылға XX быуаттың 60‑сы йылдары башында Нөгөш һыуһаҡлағысын төҙөгән ваҡытта Кинйәбай һәм Привольный ауылдарынан күсерелгән кешеләр ҡасаба булараҡ нигеҙ һала. 1970 йылдарҙа ауылға XVIII быуат аҙағанда нигеҙләнгән Үргеташ ауылы ҡушылған. 2005 йылда ҡануниәт үҙгәреү менән бәйле бөгөнгө «ауыл» статусын ала[2].
Инфраструктура
Ауылда дөйөм белем биреү мәктәбе, балалар баҡсаһы, амбулатория, мәҙәниәт йорто һәм китапхана эшләй, мәсет һәм сиркәү бар. Бында шулай уҡ «Урман әкиәте» ял базаһы эшләй[2].
«Урман әкиәте» ял базаһы Нөгөш һыуһаҡлағысы буйында урынлашҡан. Уның биләмәһен урман уратып алған[7].
Ялға килеүселәргә ҡуныу һәм йәшәү өсөн төрлө һыйҙырышлы ағас өйҙәр тәҡдим ителә. Уларҙағы бөтә бүлмәләр ҙә тейешле мебель, кондиционер, телевизор һәм ҙур булмаған һыуытҡыс менән йыһазландырылған. Санитар урындар айырым, уларҙа душ кабинаһы бар, фен һәм косметика кәрәк-яраҡтары ҡуйылған[7].
Ял базаһындағы «Урман әкиәте» ресторанында Европа һәм башҡорт милли аш-һыуы, ике тапҡыр туҡланыу, шул иҫәптән комплекслы төшкө аш тәҡдим ителә. Бүлмәләргә лә аҙыҡ-түлек һәм эсемлектәр алырға була[7].
Йәйге осорҙа урындағы тәбиғәт ҡосағына экскурсиялар тәҡдим ителә. Ҡышҡы көндәрҙә конькиҙа һәм ҡаргиҙәрҙә шыуырға мөмкин. Ял итеүселәр бассейнлы фин саунаһына йәки һыу инеү урыны булған рус мунсаһына бара ала. Яҡында ғына, һыуһаҡлағыс яры буйында, ҡомло пляж, шулай уҡ өлкәндәр өсөн бильярд залы, балаларға уйын майҙансығы, резина япмалы спорт зонаһы йыһазландырылған[7].
Иҫкәрмәләр
- ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom1_tab-5_VPN-2020.xlsx
- ↑ 1 2 3 4 Нөгөш, Мәләүез районындағы ауыл (башҡ.). «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 июль 2025.
- ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom1_tab-5_VPN-2020.xlsx
- ↑ Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан.
- ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom1_tab-5_VPN-2020.xlsx.
- ↑ Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник / Сост. Р. Ф. Хабиров. — Уфа: Белая Река, 2007. — 416 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-5-87691-038-7.
- ↑ 1 2 3 4 «Лесная сказка» база отдыха. ООО «Система Алеан», официальный сайт. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 июль 2025.
Әҙәбиәт
• Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 3 июль 2025);
• Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Өфө: Китап, 2009. — ISBN 978-5-295-04683-4. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 3 июль 2025).
Һылтанмалар
• «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы. Нөгөш, Мәләүез р‑нындағы ауыл. Дата публикации: 10.10.2019. Дата последнего обновления публикации: 17.10.2019; (Тикшерелеү көнө: 3 июль 2025)
• База отдыха Лесная сказка. Официальный сайт; (рус.) (Тикшерелеү көнө: 3 июль 2025)
• ООО «Система Алеан», официальный сайт. «Лесная сказка» база отдыха. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 3 июль 2025)
.png)
.png)