Бүләков Флорид Миңнулла улы

Ф. М. Бүләков 1948 йылдың 23 февралендә Башҡорт АССР-ының Мишкә районы Оло Шаҙы ауылында тыуған^[1]. Урта мәктәпте тамамлағандан һуң Совет Армияһы сафтарында хеҙмәт иткән^[2].

1969 йылда Ф. М. Бүләков Мишкә район мәҙәниәт йорто эргәһендәге «Эрвел» халыҡ бейеүҙәре ансамблен ойоштороусыһы һәм музыка етәксеһе булған. Шул уҡ ваҡытта ул ситтән тороп Бөрө педагогия институтында уҡый һәм уны 1973 йылда тамамлаған^[2][1].

1973—1989 йылдарҙа «Дружба», «Ленинец» һәм «Советская Башкирия» гәзиттәрендә әҙәби хеҙмәткәр, бүлек мөдире һәм үҙ хәбәрсе булып эшләгән^[2]. «Победа» гәзитендә лә эшләгән^[1].

1992 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы булған^[2].

2015 йылдың 18 ғинуарында Бүләков Өфөлә 67-се йәшендә инфаркттан ҡапыл вафат булған^[2]. Хушлашыу 2015 йылдың 20 ғинуарында М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры бинаһында, Өфө ҡалаһы, Әхмәтзәки Вәлиди урамы, 34 адресы буйынса үткән^[2].

Ф. М. Бүләков әҙәбиәткә 1980-се йылдарҙа килә^[2]. «Башҡорт энциклопедияһы» мәғлүмәттәре буйынса, ул 30-ҙан ашыу пьеса авторы^[1]; «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының биографик материалында 40-ҡа яҡын пьеса яҙғанлығы билдәләнә^[2].

Ф. М. Бүләковтың тәүге әҫәрҙәренә «Баллы ай» (1989) һәм «Атылған өйөр» (1989) трагедиялары ҡарай^[1]. «Башинформ» баҫмаһында авторҙың тәүге драмалары итеп «Яратаһыңмы — яратмайһыңмы?» һәм «Күккә күтәрел, Тулпарым!» әҫәрҙәре атала; уларҙа әхлаҡ, намыҫ һәм кешелеклелек мәсьәләләре күтәрелә. Икенсе әҫәр сталин репрессиялары осорондағы кешеләр яҙмышына арналған^[2].

«Онотолған доға» (1994) парсаһы һәм «Бибинур, ах, Бибинур!..» (1995) трагик фарсы тоталитаризм тыуҙырған яуызлыҡты фашлауға йүнәлтелгән драматик циклға инә^[1]. «Онотолған доға» пьесаһында драматург йәшәйештең барлыҡҡа килеүе, кеше аңының формалашыуы, мөхәббәт, дуҫлыҡ, яҡшылыҡ һәм яуызлыҡ темаларына мөрәжәғәт итә^[2].

«Ярангөл» (1997) һәм «Дала ҡиссаһы» (1999) мелодрамаларында совет дәүеренән һуңғы осорҙоң көнүҙәк проблемалары, шул иҫәптән әхлаҡ нигеҙҙәренең тарҡалыуы һәм гуманистик ҡиммәттәрҙән баш тартыу сағылыш таба^[1]. «Талаҡ, талаҡ!..» (1989) трагик фарсы һәм «Таштуғай» (1996) трагедияһы экзистенциализм эстетикаһы һәм абсурд театры поэтикаһы менән бәйле^[1].

Ф. М. Бүләковтың башҡа әҫәрҙәре араһында «Әбейҙәр кейәүгә сыға», «Мөхәббәт реестры», «Шаян ҡыҙ» һәм «Шайморатов-генерал» драма-реквиемы бар^[2]. Бүләков пьесалары Рәсәйҙә һәм яҡын сит илдәрҙәге 150-нән ашыу театрҙа, шул иҫәптән Мәскәүҙә, Санкт-Петербургта, Ҡазанда һәм Хабаровскиҙа ҡуйылған^[2]. Уның әҫәрҙәре белорус, ҡаҙаҡ, украин, фин, сыуаш һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән^[1].

«Яратаһыңмы — яратмайһыңмы?» трагикомедияһы 1993 йылда Франциялағы Авиньон халыҡ-ара театр фестивалендә күрһәтелгән^[2]. Төрки телле театрҙарҙың тәүге фестивалендә Бүләков пьесалары беренсе премияға лайыҡ булған һәм Мәскәү, Смоленск, Ҡалмыҡстан һәм Карелия театр сәхнәләрендә күрһәтелгән^[2].

Ф. М. Бүләков 2001 һәм 2002 йылдарҙа сыҡҡан «Ай ҡыҙы» башҡорт телесериалы сценарийҙары авторы булған. Телесериалдың режиссёры А. Ә. Нурмөхәмәтов, ә етештереүсеһе «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы булған^[1].

Ул «Арҡайым сере» нәфис фильмының сценарийын яҙған; фильм 2006 йылда төшөрөлгән, режиссёры Б. Т. Йосопов булған, ә картинаны «Студия Vista Vision» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшләгән^[1]. «Башинформ» биографик материалында Бүләков шулай уҡ «Беренсе мөхәббәт зонаһы» кинороманының, «Йондоҙ булғым килә» һәм «Дүрт Гали» кинокомедияларының, шулай уҡ «Дурь», «Эвтаназия» һәм «Париж» тулы метражлы фильмдарының сценарийҙары авторы тип күрһәтелә^[2].

Ф. М. Бүләков «Мөхәббәт йондоҙо» рок-операһының либреттоһын яҙған (2000); музыка авторы — С. Ә. Низаметдинов^[1].

Ф. М. Бүләков пьесалары «Современная драматургия», «Тамаша» һәм «Ағиҙел» журналдарында, шулай уҡ драматургия әҫәрҙәренең коллектив йыйынтыҡтарында баҫылған^[2]. Өфөлә 2008 йылда «Пьесалар» йыйынтығы нәшер ителгән^[1].

• Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1993)^[1].
• Салауат Юлаев исемендәге Башҡортостан Республикаһы дәүләт премияһы (1994) — «Онотолған доға» драмаһы өсөн^[2][1].
• Рәсәй Федерацияһының әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендәге Дәүләт премияһы (1996) — «Ах, Бибинур, Бибинур!» пьесаһын ижад иткән өсөн^[2][1].
• Башҡортостан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы (2013)^[2][1].

Ф. М. Бүләков исеме Мишкә лицейы № 1-гә бирелгән^[1]. Мишкә районының Мишкә ауылындағы мәҙәниәт йорто бинаһына һәм Мишкә лицейы № 1 бинаһына мемориаль таҡтаташтар ҡуйылған^[1].