Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Масленица

Б.Н. Ельцин исемендәге Президент китапханаһы

Library.png
Был мәҡәләлә Б.Н. Ельцин исемендәге Президент китапханаһы фонды материалдары файҙаланылды
Ентеклберәк
Learning.svg

Б.Н. Ельцин исемендәге Президент китапханаһы

Arrow-Right.png
Library.png
Был мәҡәләлә Б.Н. Ельцин исемендәге Президент китапханаһы фонды материалдары файҙаланылды
Материалдарға күсергә

Был мәҡәлә — славян йолаһы тураһында. Дини байрам хаҡында: Сыр аҙнаһы (рус.)баш.

Масленица — көнсығыш славяндарҙың яҙғы халыҡ байрамы. Оло ураҙа алдынан һуңғы аҙна дауамында билдәләнә, сиркәү календарының Сыр аҙнаһына тура килә. Традицион католицизм һәм протестантизм таралған илдәрҙә билдәләнгән Майлы шишәмбегә һәм карнавалға тиң байрам. Масленица йолаларында христианлыҡҡа тиклемге бер ни тиклем элементтар һаҡланып ҡалған[1].

Масленица датаһы, Пасха байрамына бәйле, йыл да үҙгәреп тора. 2026 йылда аҙналыҡ 16 февралдә башлана һәм 22 февралгәсә дауам итә.

Рустарҙа традицион ризыҡтар — ҡоймаҡ һәм көлсә, ә белорустарҙа һәм украиндарҙа — картуф һәм эремсек билмәне, эремсек ҡабартмаһы[2]. Украин һәм белорус халыҡ мәҙәниәтендә никахҡа инмәгән өсөн шаяртып колодка тигән яза биреү йолаһы ла бар[3].

Хәҙерге ваҡытта Масленицаны билдәләгәндә күңел асыу һәм ҡарасҡы һынын яндырыу байрам атрибуттары булып тора[2].

Мәғәнәһе

Рус традицион мәҙәниәтендә Масленица ауыл хужалығы йылы башланыуын билдәләй. Был осорҙағы ғөрөф-ғәҙәттәр уңдырышлылыҡ (аграр, оргиастик, фертиль, матримониаль тематика) һәм иҫән йәки мәрхүм ата-бабаларҙы хөрмәтләүгә бәйле[1][4].

Православие сиркәү календары буйынса Сыр аҙнаһына тап килгәнлектән, Масленица шулай уҡ Оло ураҙаның тыйылыу алды осоро булараҡ та ҡабул ителә[1][4].

Байрам аҙна аҙағына көсәйә. Тәүге көндәрҙә йола уйындарына һәм күңел асыуҙарға әҙерлек бара, улар кесаҙналағы "Киң Масленица"нан башлана[2].

undefined

Совет филологы, фольклорсы Владимир Пропп фекеренсә, Масленицаның төп темаһы булып боронғо аңдан күскән ата-бабаларҙы хөрмәт итеү, туҡланыу ғөрөф-ғәҙәте, нәҫел ҡалдырыу һәм, ғөмүмән, никахлашыу менән тығыҙ бәйләнгән ер уңдырышлылығы тора[4]. Масленица йолалары ошо мотивтарҙы берләштерә. XXI быуат башына был йолаларҙың күбеһе өлөшләтә генә һаҡланып ҡала, һәм байрам йыллыҡ циклдың әһәмиәтле элементы булараҡ ҡабул ителмәй, ә халыҡ мәҙәниәтенең айырым элементтары менән танышыу өсөн сәбәп кенә була. Көндәлек тормошта ҡунаҡҡа йөрөшөү һәм ҡоймаҡ менән һыйланыу, шулай уҡ Кисереү йәкшәмбеһендә бер-береңдән ғәфү үтенеү ғәҙәттәре һаҡланып ҡала[2].

Хәҙерге заман фольклорсыһы А. Б. Мороз фекеренсә, Масленицаны мәжүси сығышлы байрам тип раҫларға нигеҙ юҡ. Ул дини йолаларҙы тулыландыра. Атап әйткәндә, ураҙала туҡланыуҙа сикләүҙәр бар, шуға күрә уның алдынан мөмкин тиклем күберәк ашап ҡалырға кәрәк. Масленицаның мәжүсилек асылын күрһәткән төп һыҙат — ҡарасҡы яһау һәм уны яндырыу. Әммә ысынында был ҡарасҡы бер ҡасан да борон кешеләр табынған ботҡа оҡшамаған, ә йола үҙе уйын рәүешендә бара[5].

Ғөрөф-ғәҙәттәр

Иҫкә алыу ғәмәлдәре

Масленицаның ҡайһы бер йолалары мәрхүмдәрҙе иҫкә алыу мәжлесе йолаларына оҡшаш. Сиркәү календарындағы яҙғы өс иҫкә алыу шәмбеһе (Итһеҙ аҙнала һәм Оло ураҙала ике тапҡыр) халыҡ календарында усаҡ яғыу, ҡоймаҡ менән һыйланыу, зыяратҡа барыу, кейенеп-яһанып Масленица етәкселегендә күрше-тирәне урап сығыу, ҡарасҡы һынын яндырыу һәм ерләү йолаларында сағыла[1].

Ҡоймаҡ һәм башҡа һый-ниғмәт

Боронғо заманда вафат булған кешеләрҙе ерләгәс, улар тупраҡтың уңдырышлылығына йоғонто яһай ала тип ышаналар. Ҡоймаҡ мәрхүмдәрҙе иҫкә алыу ризығы була, игенселектә булышлыҡ итһен өсөн ризыҡты уларҙың ҡәберенә алып баралар йәки тәҙрә төбөндә ҡалдыралар. Ҡоймаҡты ярлыларға бирәләр йәки мәрхүмдәр иҫтәлегенә ашайҙар. Масленицаның һуңғы көнөндә — Кисереү йәкшәмбеһендә — зыяратҡа ғәфү үтенергә баралар[4].

Ҡоймаҡ — әҙерләүе һәм күсереп йөрөтөүе еңел булған, майлы һәм туҡлыҡлы боронғо ризыҡ. Был факторҙар уны байрамдың төп ризығы итә[4]. Бынан тыш, сиркәү календары Сыр аҙнаһында ит ҡулланыуҙы тыя, шуға күрә байрам өҫтәленә ит ризыҡтары ҡуйылмай. Балыҡ, йомортҡа һәм һөт ризыҡтары ашарға рөхсәт ителә[1].

В. Пропп фекеренсә, Масленицала һыйланыу шулай уҡ уңдырышлылыҡ менән бәйле. Ул 1348 йылға тиклем март айында байрам ителгән Яңы йыл ғәҙәте булырға мөмкин. Байрам күсерелеүгә ҡарамаҫтан, яҙ көнөндәге тылсымлы яңы йыл һыйланыуы һаҡланып ҡала. Бынан тыш, байрамда туғандарҙы ла һыйлау ғәҙәте йәшәй. Берлектәге табындар социаль бәйләнештәрҙе нығыта һәм йәш ғаиләләрҙең дә ошо мөнәсәбәттәргә ҡушылыуына булышлыҡ итә[4]. Артығын ашау һәм иҫерткес эсемлектәр ҡулланыу шулай уҡ төрлө йәштәге ир-егеттәр менән ҡатын-ҡыҙҙарҙың аралашыуы барышында әхлаҡи кәртәләрҙе юҡҡа сығарыуға булышлыҡ итә, был иһә нәҫел ҡалдырыу эшмәкәрлеген әүҙемләштереүгә этәрә[4].

undefined

Йәш ғаилә парҙарын тәбрикләү

Масленица рустарҙың никах йолаһында ҙур әһәмиәткә эйә һәм йыллыҡ туй циклының тамамланыуын белдерә. Яңы өйләнешкән йәштәргә арналған йолалар йылдың башҡа көндәрендә лә (Пасхала, Иван Купала һәм Петр көндәрендә) башҡарыла. Фольклорсы, этнограф һәм антрополог Альберт Байбурин фекеренсә, был ғәмәлдәрҙең дөйөм мәғәнәһе яңы өйләнешкәндәрҙең статусы үҙгәреүҙе социаль хуплауҙа һәм таныуҙа, шулай уҡ шәхси туйҙы урындағы йәмғиәттең календарь һәм социаль көндәлегенә индереүҙә[6].

Хуплау йолалары ғәмәлдәренә төньяҡ рустарының яңы өйләнешкәндәрҙе ҡотлап йырлаған вьюнишник, ҡунаҡтарҙың йәш парҙың өйөнә барып, кәләште һыйлауын һәм үбеүен сағылдырған целовник, кейәүҙең тауҙан шыуыуын һәм йәштәрҙең ҡыҙҙың ата-әсәһенең йортона барыуын — билдәле ҡәйнә ҡоймағын индерергә була. Шулай уҡ ҡиәмәтлек ата-әсәгә һәм, ғөмүмән, туғандарға ҡунаҡҡа баралар. Өлкән йәштәге туғандарҙың хәлен белеүҙе Масленицаның ата-бабаларға ҡәҙер-хөрмәт күрһәтеү йолаһы менән бәйләргә мөмкин[6][3][1].

Масленица сиктәрендә йолаға ярашлы тормош сценарийынан тайпылыу символик рәүештә язаға тарттырыла. Бындай йоланың сағыу миҫалы итеп украиндарҙа һәм белорустарҙа башҡарылған уҙған йылда өйләнмәгән егеттәргә һәм ҡыҙҙарға «колодка тағыу»ҙы атарға була[6].

Кейенеү-яһаныу һәм күңел асыуҙар

Масленицала төрлө махсус костюмдар кейеү байрамды карнавалға яҡынайта. Рәсәй һәм совет этнографтары хәбәр итеүенсә, кешеләр хайуандар (ат, кәзә, үгеҙ, айыу, тауыҡ), яуыз көстәр (шайтан, шүрәле, бисура, ен-пәрейҙәр), мәрхүмдәр (бабай, үлеләр донъяһынан килгән әбей) йәки сит кешеләр (берәҙәк, хәйерсе, ҡарсыҡ, тирмәнсе, сиған, төрөк) булып кейенгән. Ошондай кейемле кешеләрҙең йорттар буйлап йөрөү йолаһы яҙ миҙгеленә хас донъяны яңыртыуҙағы һәм тормош төҙөлөшөн яңыса ҡороуҙағы тәртипһеҙлек картинаһын тыуҙырған сит кешеләрҙең парадын һүрәтләй. Ошо күренештәрҙең иң юғары нөктәһе булып иҫкелек ҡалдығы Масленицаны ерләү тора. Юҡҡа ғына уны иҫке-моҫҡо кейемгә кейендермәгәндәр[6].

Кейенеп-яһаныуҙан тыш, ғәҙәттәгесә Масленица уйындары ут һәм тиҙлек символикаһы менән бәйле була. Улар араһында, күрәһең, «мәрхүмдәрҙе йылытыу» йолаһына бәйле, усаҡ яғыу, янған тәгәрмәс тәгәрәтеү, ат егелгән саналарҙа йөрөү, тауҙан шыуыу, бәүелсәктә эйеү, түңәрәк яһап бейеүҙәр (әйлән-бәйлән, коло), йыш ҡына әҙәпһеҙ йәки аграр тематикаға (мәҫәлән, «етенгә арнап») махсус йырҙар башҡарыу күҙәтелә[1]. Ҡала ерендә кәмит-мәҙәктәр, айыуҙар ҡатнашҡан тамашалар, йоҙроҡ һуғыштары һәм «ҡар ҡаласығын алыу» кеүек хәрби уйындар киң тарала[2].

undefined

Уңдырышлылыҡ менән бәйле күңел асыуҙар әҙәпһеҙлек аша ла күрһәтелә. Тупаҫ шаяртыуҙар һәм йырҙар, ым-ишаралар, аңлы рәүештә оятһыҙ һүҙҙәр әйтеү, кейем-һалымды сисеү һәм алмаштырыу тереклек башланғысын аңлатҡан шат көлөү тауыштары тыуҙыра һәм бер үк ваҡытта тоҡом ҡалдырыуға этәргес көс уята. Фольклор масленица эротикаһы шулай уҡ карнавал буталсыҡлығы тәьҫирен көсәйтә, ерҙең уңдырышлылығына, малдың түллелегенә тылсымлы йоғонто яһай һәм, бала табыу йәшендәге йәштәрҙең никах алды уйындары рәүеше булараҡ, никахлашыуға бәйле туғанлыҡ һәм социаль мөнәсәбәттәрҙе үҫтереүҙә ҙур әһәмиәткә эйә[7][8].

Масленицаны ерләү

Масленицаның һуңғы көнөндә ғәҙәттә ҙур усаҡтар яғыла. Йәштәр ихаталар буйлап үтә, ҡосаҡ-ҡосаҡ тапсыҡ һәм сыбыҡ-сабыҡ йыйып килтерә — быларҙың барыһын да бер урынға өйөп яндыралар. Утҡа йыш ҡына сүп-сар һәм иҫке әйберҙәр (мәҫәлән, кәмәләр йәки кәрзиндәр) ташлайҙар: кәрәкмәгән нәмәне яндырыу күсеү, иҫке йыл менән хушлашыу һәм яңыһын ҡаршы алыу билдәһе булып тора. Усаҡҡа мотлаҡ һалам өҫтәйҙәр. Игенселек күҙаллауҙарында иген һәм икмәк менән бәйле булған һалам айырым әһәмиәткә эйә[2].

undefined

Масленицаны ерләү мәрхүмдәр һәм уңыш темаларын берләштергән киң таралған йола булып тора. Уның йөкмәткеһе төбәктән-төбәккә һәм ауылдан-ауылға үҙгәрә, әммә бөтә ерҙә лә ҡурсаҡты йәки тере кешене Масленица тип атауҙы һәм уны тантаналы ҡаршы алыуҙы, «ерләү процессияһы» күренешен һәм, ниһайәт, ҡурсаҡты ритуаль өҙгөсләүҙе һәм артабан ҡалдыҡтарын баҫыу буйлап таратыуҙы үҙ эсенә ала. «Ерләү процессияһы» ла, өҙгөсләү-йолҡҡослау ҙа көлөү һәм ҡысҡырыуҙар аҫтында бара. Масленица енес билдәләре ныҡ беленеп торған ир-егет тә, ҡатын-ҡыҙ ҙа персонажы булырға мөмкин[4].

Һуңыраҡ ҡарасҡыны яндырыу йолаһы ныҡлап тарала. Һөҙөмтәлә усаҡ яғыу йәки ҡарасҡыны яндырыу ике мәғәнәне берләштерә: «ерләү» — иҫке йылды һәм ҡышты оҙатыуҙы, ә уттың яҡтылығы һәм эҫелеге яңы тормош башланыуын, ҡояшты һәм яҡынлашып килгән йылы миҙгелде аңлата[2].

Кисереү

Масленицаның һуңғы көнө бер-береңдән ғәфү үтенеү дини йолаһына арналған Кисереү йәкшәмбеһе тип атала[1]. Был көндө бөтә күңел асыуҙар кисереү йолаһы башҡарылған киске ғибәҙәт ҡылыуға тиклем тамамланырға тейеш була. Ғаилә ағзаларынан өйҙә ғәфү үтенәләр, был көндө кейәүҙәге ҡыҙҙар ҙа балалары менән атаһына килә һәм йоланы башҡара. Ғаиләләге кесе балалар баш эйеп — өлкәндәрҙән, һуңынан өлкәндәр кеселәрҙән ғәфү үтенә, шунан һуң ғәфү итеү билдәһе итеп өс тапҡыр үбешәләр[2].

undefined

Тарихи дәлилдәр

Масленицаның рус йолаларын тәү башлап Бөйөк Мәскәү кенәзлегенә килгән сит ил кешеләре тасуирлай. Сигизмунд Герберштейн (1526 йыл) хәбәр итеүенсә, Оло ураҙаның беренсе аҙнаһы «московиттар»ҙа «Syrna, йәғни „сыр“ тип атала (лат. caseacea), улар һөт ризыҡтары ашай». Шулай уҡ ул Масленицаны (нем. Faschang) ябай халыҡҡа иҫерткес эсемлектәр рөхсәт ителгән байрамдар иҫәбендә атай[9].

Ричард Ченслер (1553 йыл), Оло ураҙа алдынан һуңғы аҙнаны рустар «„майлы“ (ингл. Butterweek) тип атай һәм был аҙнала улар һөт һәм майҙан башҡа бер нәмә лә ашамай. Әммә, минеңсә, бер илдә лә бындай эскелек юҡ» тип яҙа[10].

Жак Маржерет (1606 йыл) был хәбәрҙәргә Кисереү йәкшәмбеһе һүрәтләмәһен өҫтәй:

Бер-береһенә ҡунаҡҡа киләләр, үбешәләр, ғәфү үтенешәләр, ниндәйҙер һүҙ йәки ҡылыҡ менән рәнйетһәләр, ярашалар; бығаса бер ҡасан да осрашмаһалар ҙа, хатта урамда ла бер-береһен үбеп сәләмләйҙәр. Ғәфү ит, зинһар, ти береһе; Аллаһ ғәфү итер, тип яуаплай икенсеһе.

— «Рәсәй державаһының һәм Бөйөк Мәскәү кенәзлегенең торошо», Маржерет

Адам Олеарий (1647 йыл) Масленицала кәйеф-сафа ҡороу тураһында телгә ала:

Был ураҙаның беренсе аҙнаһын улар масленица тип атай, был ваҡытта улар ит тә, балыҡ та ашамай, бары тик — май, һөт һәм йомортҡа ғына, әммә көн һайын иҫтәрен юйғансы араҡы, бал һәм һыра эсә; бының эҙемтәләре булып ҙур аҙғынлыҡ һәм еңел-елпе холоҡло тәртипһеҙлек тора, ә элегерәк йыш ҡына һөжүмдәр һәм үлтереш булған. Киләһе аҙна дауамында улар тыныслана башлай, бал һәм йәшелсә генә ашай, кеүәҫ һәм һыу эсә, мунсаға йөрөй, тирләй һәм үткән аҙна дауамында ҡылған гонаһтарын йыуып төшөрә[11].

Совет осорондағы Масленица

Октябрь революцияһынан һуң дини байрамдар менән көрәш башлана, уларҙы башҡа төрлө байрамдар менән алмаштырырға тырышалар:

Иҫке масленицалағы типтереүҙән һәм эскелектән айырмалы рәүештә, Ҡыҙыл масленица ауылда мәҙәни күңел асыуҙар һәм яңы көнкүреште пропагандалау юҫығында үткәреләсәк.

— Ҡыҙыл масленица // Известия. 1923 йылдың 14 декабре.

Әммә дингә ҡаршы марштар киң йәмәғәтселек тарафынан хупланмай, һәм байрам 1920 йылдар уртаһына рәсми календарҙан төшөп ҡала.

undefined

Масленица исеме 1960 йылдар аҙағында ҡулланылышҡа кире ҡайта башлай. Ул раҫланған әҙер методик материалдарҙы файҙаланып мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре ойошторған күмәк ҡала байрамына әйләнә. Байрам бөтә ил буйынса уртаҡ стандарттар буйынса үткәрелә, йыш ҡына пассив тамашасы хәлендә ҡалған урындағы халыҡтың йолаларына ҡаршы килә. Шул ваҡыттарҙа Масленицаның бығаса булған символдары һәм йолалары урынына ҡояш менән бәйле мәғәнәләр һалына башлай[12].

Совет осоронан һуңғы Рәсәйҙә

Әгәр элек Масленица байрамы башлыса әшәкәлек характерында булһа һәм ҡатнашыусылар уны үҙҙәре ойошторһа (ҡарасҡы эшләү, бергәләп усаҡ яғыуҙы әҙерләү, Масленицаны яндырыу, карнавал хәрәкәттәре, уйындар), XIX быуаттағы ҡала контексында ул йыш ҡына алдан билдәле институциональ-ойошторолоу күренешен ала. Йәмәғәт урындарында, башлыса ҡала парктарында йәрминкәләр һәм конкурс саралары үткәрелә, ҡоймаҡ менән һыйлау һәм ҡарасҡыны яндырыу ғәмәле башҡарыла, өҫтәүенә, быны йыш ҡына Масленица аҙнаһының һуңғы көнөнә ҡалдырмайҙар ҙа. Ошондай уҡ сценарий белем биреү учреждениеларында ла ҡабатлана, унда балалар өсөн шундай уҡ тематик байрамдар ойошторола[12].

Хәҙерге ваҡытта, ҡағиҙә булараҡ, йышыраҡ ҡатын-ҡыҙ ҡарасҡыһын яндыралар, һәм тамаша элекке пародиялы «ерләү» процессияһын үҙ эсенә алмай. Шул уҡ ваҡытта, Масленица йышыраҡ ял һәм күңел асыу сараһы тип кенә күҙалланһа ла, элекке менән символик бәйләнеш һаҡлана: ҡарасҡыны яндырыуҙың ҡышты «оҙатыу», ә усаҡ йылыһының яҡынлашып килгән йылы миҙгелде һәм яҙғы-йәйге ҡояшты һынландырыуы яҡшы аңлашыла. Дөйөм алғанда, хәҙерге байрамды ғәҙәттәге ғөрөф-ғәҙәттең үҙгәртеп тергеҙелеүе тип ҡабул итергә мөмкин[12][13].

Масленица байрамы йыш ҡына эшсе коллективтарҙа үткәрелә, ҡунаҡҡа йөрөшөү ҙә һаҡланған.

«Ҡоймаҡ индексы»

Ғәҙәттә Масленица алдынан киң мәғлүмәт сараларында «ҡоймаҡ индексы» баҫыла.

2025 йылдың февралендә «Бизнес FM» радиостанцияһы, Рәсәй буйынса уртаса алғанда, бер өлөш ҡоймаҡ (эслекһеҙ һәм өҫтәмәләрһеҙ) яҡынса 150 һумға төшәсәк тип иҫәпләй[14].

2026 йылдың февралендә Росстат бөтә ғаиләгә ҡоймаҡ әҙерләү өсөн кәрәк булған аҙыҡ-түлек хаҡы 208,9 һум тәшкил итәсәк тип һанай[15].

Әйтемдәр һәм һынамыштар

  • Донъя — яйы менән, ҡоймаҡ — майы менән.
  • Ҡояштай ҡоймаҡ ҡоям — һары майға сумдырам.
  • Ҡоймаҡлы табындың ҡото бар.
  • Ҡоймаҡ — табын күрке.
  • Ҡоймаҡ тәмле тип, табаны ялап булмай.

Башҡа халыҡтарҙа Масленица ише байрамдар

Масленицаның сәнғәттәге сағылышы

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Масленица // Большая российская энциклопедия.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Шангина И., Некрылова, А. Русские праздники. — Санкт-Петербург: Азбука, 2015. — С. 48–61.
  3. ↑ 1 2 Зеленин Дмитрий Константинович. Восточнославянская этнография. — Москва: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1991. — С. 407.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Пропп Владимир Яковлевич. Русские аграрные праздники. — Санкт-Петербург: Азбука, 1995. — С. 28–29, 36.
  5. ↑ Масленица - православная энциклопедия «Азбука веры». 22 февраль 2026 тикшерелгән.
  6. ↑ 1 2 3 4 Байбурин А.К. Ритуал в традиционной культуре: структурно-семантический анализ восточнославянских обрядов. — Санкт-Петербург: Наука, 1993. — С. 88, 132–134.
  7. ↑ Пропп, В.Я. Проблемы комизма и смеха. — Москва: Лабиринт, 2002. — С. 133–135.
  8. ↑ Агапкина, Т.А. Мифопоэтические основы славянского фольклорного календаря. Весенне-летний цикл. — Москва: Индрик, 2002. — С. 183–195.
  9. ↑ Герберштейн С. Записки о Московии.
  10. ↑ Ченслор Р. Путь из Англии в Москву. www.booksite.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 февраль 2026.
  11. ↑ Олеарий А. Описание путешествия Голштинского посольства в Московию и Персию.
  12. ↑ 1 2 3 Русская Масленица – без блинов и чучела, s-t-o-l.com. 22 февраль 2026 тикшерелгән.
  13. ↑ В Петербурге сожгли чучело Масленицы огнеметом (фото). 22 февраль 2026 тикшерелгән.
  14. ↑ Как за год изменился «индекс блина» на Масленицу? (24 февраль 2025). 22 февраль 2026 тикшерелгән.
  15. ↑ В России подсчитали стоимость блинов на Масленицу в 2026 году. Эксперт. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 февраль 2026.

Әҙәбиәт

  • Байбурин А. К. Ритуал в традиционной культуре. СПб, 1993.
  • Бахтин М. Творчество Франсуа Рабле и народная культура Средневековья и Ренессанса. М.: Худ. лит., 1990.
  • Виноградова Л. Н. Зимняя календарная поэзия западных и восточных славян. М., 1982.
  • Ивлева Л. М. Ряженье в русской традиционной культуре. СП, 1994.
  • Пропп В. Я. Проблемы комизма и смеха. Л, 1976.
  • Пропп В. Я. Русские аграрные праздники. Л., 1963.
  • Толстая С. М. Полесский народный календарь. М., 2005.
  • Славянские древности. Этнолингвистический словарь. В 5 т. Т.3. С. 194—199. М., 2004.
  • Некрылова А. Ф. Русские народные городские праздники, увеселения и зрелища. Л., 1988.
  • Шангина И.И, Некрылова А. Ф. Русские праздники. СПб, 2015.

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар