Ишле (Ауырғазы районы)

Ишле ауылы р-240 Өфө—Ырымбур автомобиль юлының 62-се километрында, Өйәҙән йылғаһы буйында урынлашҡан. Район Үҙәге Талбазынан төньяҡҡа табан 19 км һәм Яҡындағы Аҡкүл тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 43 км алыҫлыҡта урынлашҡан^[2]. Өфөгә тиклем 63 км.

Ауылға 1747 йылда Нуғай даруғаһы Меркет-Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә керҙәшлек килешеүе буйынса типтәрҙәр нигеҙ һала (1765 йылда рәсми рәүештә рәсмиләштерелә)^[3].

XVIII быуатта ауылда йомошло татарҙар теркәлгән, уларҙың бер өлөшө Түбәнге Новгород наместниклығының Сергач өйәҙенән күсеп килгән. Ишле халҡы 1773-1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан^[4][5].

1877 йылда баҫылған «Список населенных мест по сведениям 1870 года» китабында Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ районы 1-се стандың Ишле һәм Ишле (Ишлина) ауылдары булараҡ ике ауыл теркәлгән. Улар Өйәҙән йылғаһы буйында, Стәрлетамаҡтан Өфөгә тиклемге Ырымбур почта юлында (уң яҡта икенсе ауыл), өйәҙ ҡалаһы Стәрлетамаҡтан 62 һәм стан (рус.)баш. штабынан 17 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.

Беренсе ауылда 48 хужалыҡта 608 кеше (288 ир-егет һәм 320 ҡатын-ҡыҙ) йәшәгән; икенсе ауылда 93 хужалыҡта 767 кеше (386 ир-ат һәм 381 ҡатын-ҡыҙ) йәшәгән. Ике ауылдың да беренсе ауылында мәсет, мәктәп, почта бүлексәһе, икенсеһендә өс һыу тирмәне була. Тәүге ауылда йәшәүселәр ауыл хужалығы, малсылыҡ һәм урман хужалығы менән шөғөлләнгән^[6].

XIX быуат аҙағында ике ауыл да бер тораҡ пункт булараҡ иҫәпкә алына.

1906 йылда ауылда 1136 кеше йәшәгән; ике мәсет, земство дауаханаһы, сауҙа рәттәре, бакалея кибете һәм мөгәзәй эшләгән. 1917 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса типтәрҙәр өҫтөнлөк итә.

1920 йылда тораҡ пункт Ишле (1-се һәм 2-се) булараҡ теркәлгән. 1930 йылдарҙа машина-трактор станцияһы (мтс) ойошторола. 1950 йылдарҙа Ишле дауаханаһы һәм МТС ҡасабалары менән берләшә.

Урта мәктәп 1928 йылда асыла^[3].

Күпселек татарҙар (89 %) йәшәй^[9].

Ауылда эшләүсе объекттар:

• малсылыҡ тармағында эшләгән, һөт малсылығы һәм һөт етештереү буйынса махсуслашҡан ООО МФ «Урожай» ауыл хужалығы предприятиеһы;
• «Геллат» крәҫтиән хужалығы (макарон етештереү);
• урта мәктәп;
• балалар баҡсаһы;
• Ишле ауыл участка дауаханаһы;
• Мәҙәниәт йорто («Өйәҙән» татар халыҡ театры);
• китапхана;
• мәсет.

Төп иҡтисади эшмәкәрлек булып ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек эшкәртергә тора^[10].

• Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға һәйкәл — ауыл уртаһында урынлашҡан мемориаль комплекс. 1968 йылда асыла (скульпторы: Михаил Шабальтин). Постаментта азат итеүсе һалдат башын түбән эйеп, флаг тотоп төшкән. Иҫтәлекле таҡтаташта һәләк булған ауылдаштарҙың исемдәре яҙылған. Был урын Еңеү көнөнә арналған иҫтәлекле саралар үткәреү урыны булып тора^[11].
• «Ишле-1» археология ҡаласығы бронза быуат археологик ҡомартҡыһы булып тора. 2022 йылда ул Башҡортостан Республикаһының билдәләнгән мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә индерелде^[12].
• Ауылдың төньяҡ-көнсығышында 8 км алыҫлыҡта Вертолет мәмерйәһе урынлашҡан.

• Зөбәйеров Әмин (Абдулла) Фәхретдин улы (18 март 1891 йыл — 23 май 1963 йыл) — башҡорт театр актёры. РСФСР-ҙың (1949) һәм Башҡорт АССР-ының (1935) халыҡ артисы. Ленин (1949) һәм ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары (1944, 1955) кавалеры.
• Сафин Ғәтфән Ғизетдин улы (20 май 1920 йыл — 15 июнь 2012 йыл) — ауыл хужалығы алдынғыһы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының Ауырғазы районы «Үҙән» колхозының комплекслы бригадаһының элекке тракторсыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы.
• Зөбәйеров Марат Мазһар улы (26 декабрь 1982) — Рәсәй театры һәм кино актеры, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2024).