Олимпия уйындарында фигуралы шыуыу
Фигуралы шыуыу Олимпия уйындары программаһына 1908 йылда индерелә. Фигуралы шыуыу буйынса ярыштар 12 йылдан һуң ғына, 1920 йылғы Олимпия уйындарында, үткәрелә. Артабан, 1924 йылдағы беренсе ҡышҡы Олимпия уйындарынан башлап, фигуралы шыуыусылар бөтә ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнаша.
Тарихы
Башта Олимпия уйындары йәйге спорт төрҙәре буйынса ғына уҙғарыла. Фигуралы шыуыуҙы ябыҡ катокта үткәреү мөмкинлеге тыуғас, Халыҡ-ара олимпия комитеты уны Лондонда үткәрелгән 1908 йылғы йәйге Олимпия уйындары программаһына индереүҙе хуплай.
1908 йылғы Олимпия уйындарында алты илдән 21 фигуралы шыуыусы көс һынаша (Бөйөк Британия, Германия, Рәсәй империяһы, АҠШ, Швеция һәм Аргентина спортсылары ҡатнаша). 1908 йылда миҙалдар дүрт дисциплинала уйнатыла: парлы шыуыу, ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар араһында яңғыҙ шыуыу (улар уйындар программаһында ҡала), ә «махсус фигуралар» дисциплинаһы беренсе Олимпиадала ғына була. Лондон Олимпиядаһы төп йондоҙҙары: Ульрих Сальхов һәм Николай Панин-Коломенкин (махсус фигураларҙа алтын миҙал ала). Артабан программанан төшөрөп ҡалдырылғанға, Панин-Коломенкин был дисциплинала берҙән-бер еңеүсе булып ҡала[1].
1976 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындары программаһына боҙҙа спорт бейеүҙәре дисциплинаһы индерелә. СССР фигуристары Людмила Пахомова һәм Александр Горшков — тәүге олимпия чемпиондары[2]. 2014 йылда Сочиҙағы Олимпия уйындарында фигуралы шыуыу буйынса команда ярыштары үткәрелә бащлай.
Миҙалдар иҫәбе (2018 йылға тиклем)
| Урын | Ил | Алтын | Көмөш | Бронза | Бөтәһе |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 |  Рәсәй/ Рәсәй олимпия спортсылары |
16 | 11 | 3 | 30 |
| 2 |  АҠШ |
15 | 16 | 20 | 51 |
| 3 |  СССР |
10 | 9 | 5 | 24 |
| 4 |  Австрия |
7 | 9 | 4 | 20 |
| 5 |  Канада |
6 | 11 | 12 | 29 |
| 6 |  Бөйөк Британия |
5 | 3 | 7 | 15 |
| 7 |  Швеция |
5 | 3 | 2 | 10 |
| 8 |  Германия |
4 | 2 | 3 | 9 |
| 9 |  ГДР |
3 | 3 | 4 | 10 |
| 10 | .svg){kind=small} Франция |
3 | 3 | 7 | 12 |
| 11 |  Япония |
3 | 3 | 1 | 7 |
| 12 |  Норвегия |
3 | 2 | 1 | 6 |
| 13 | Берләшкән команда |
3 | 1 | 1 | 5 |
| 14 |  Ҡытай |
1 | 3 | 5 | 8 |
| 15 | ГФР |
1 | 2 | 0 | 3 |
 Нидерланд |
1 | 2 | 0 | 3 | |
| 16 |  Чехословакия |
1 | 1 | 3 | 5 |
| 17 | .svg){kind=small} Бельгия |
1 | 0 | 1 | 2 |
| 18 |  Венгрия |
0 | 2 | 4 | 6 |
| 19 |  Швейцария |
0 | 2 | 1 | 3 |
| 20 |  Италия |
0 | 0 | 2 | 2 |
| 21 |  Испания |
0 | 0 | 1 | 1 |
 Ҡаҙағстан |
0 | 0 | 1 | 1 | |
| Бөтәһе | 88 | 88 | 88 | 264 |
Ҡышҡы Олимпия уйындарында фигуралы шыуыу буйынса рекорд ҡуйыусылар
Үҙ дисциплиналарында иң күп миҙалдар яулаусылар:
Ҡатын-ҡыҙҙар араһында яңғыҙ шыуыу: Соня Хени — өс тапҡыр олимпия чемпионы (1928, 1932, 1936).
Ир-атар араһында яңғыҙ шыуыу: Йиллис Графстрём — Үҙенең спорт карьераһында 3 алтын олимпия миҙалын (1920, 1924 һәм 1928 йылдарҙа), шулай уҡ көмөш миҙал (1932 йылда) яулай. Евгений Плющенко 2 алтын (2006 йылда шәхси ярыштарҙа һәм 2014 йылда команда менән) һәм 2 көмөш миҙал (2002 һәм 2010 йылдарҙа) яулай.
Парлы фигуралы шыуыу: Ирина Роднина Алексей Уланов һәм Александр Зайцев менән бергә — өс тапҡыр олимпия чемпиондары (1972, 1976, 1980).
Боҙҙа спорт бейеүҙәре: Тесса Вертью һәм Скотт Моир өс тапҡыр Олимпия уйындары чемпиондары (2010, 2018 — шәхси беренселектә, 2018 — командалар араһында).
Рәсәй фигуристары фигуралы шыуыуҙа булған барлыҡ дисциплиналарҙа еңеүсе булып, үҙенсәлекле рекорд ҡуя.
Ҡатнашыусы илдәр
Олимпия уйындарында түбәндәге илдәрҙән фигуралы шыуыусылар ҡатнаша (илдәр алфавит тәртибендәге):
| Илдәр | 08 | 20 | 24 | 28 | 32 | 36 | 48 | 52 | 56 | 60 | 64 | 68 | 72 | 76 | 80 | 84 | 88 | 92 | 94 | 98 | 02 | 06 | 10 | 14 | 18 | 22 | Ҡатнашыу (тапҡыр) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Австралия |
- | - | - | - | - | - | - | 3 | 2 | 6 | - | - | - | 2 | 2 | 2 | 4 | 3 | 2 | 4 | 2 | 1 | 1 | 4 | 4 | 2 | 16 |
| Австрия |
- | - | 4 | 9 | 2 | 12 | 10 | 4 | 8 | 4 | 10 | 8 | 3 | 6 | 3 | - | 2 | 1 | - | 1 | - | 1 | 2 | 4 | 2 | 3 | 21 |
 Әзербайжан |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 4 | 3 | 2 | - | 2 | - | 2 | 5 |
 Аргентина |
1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 |
 Әрмәнстан |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 4 | 3 | 2 | - | - | - | 2 | 4 |
 Белоруссия |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 5 | 2 | 2 | 1 | - | - | - | 2 | 5 |
| Бельгия |
- | 2 | 3 | 2 | 1 | 4 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | - | - | 1 | 1 | 2 | 1 | 2 | 1 | 14 |
 Болгария |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 2 | 1 | 1 | 4 | 3 | 5 | - | - | - | 1 | 8 |
 Бразилия |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | 2 |
| Бөйөк Британия |
11 | 6 | 6 | 6 | 4 | 12 | 9 | 8 | 8 | 4 | 5 | 7 | 5 | 12 | 9 | 10 | 9 | 7 | 6 | 1 | 2 | 2 | 7 | 6 | 2 | 3 | 26 |
| Венгрия |
- | - | - | - | 4 | 7 | 6 | 6 | 2 | - | 2 | 2 | 1 | 3 | 2 | 2 | 3 | 5 | 3 | 2 | 2 | 5 | 3 | - | 1 | - | 19 |
| Германия |
3 | - | - | 8 | 1 | 6 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 6 | 10 | 6 | 4 | 5 | 8 | 10 | 8 | 6 | 13 |
 Грузия |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 2 | 3 | 1 | 1 | 6 | 6 |
 Дания |
- | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 2 | 1 | 1 | - | - | - | - | - | - | 6 |
 Израиль |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 3 | 4 | 4 | 2 | 3 | 7 | 3 | 8 |
| Испания |
- | - | - | - | - | - | - | - | 1 | - | - | - | - | - | 1 | 1 | 1 | - | 1 | 1 | - | - | 2 | 4 | 4 | 4 | 10 |
| Италия |
- | - | - | - | - | 2 | 2 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 | 7 | 2 | 3 | 4 | 8 | - | 6 | 9 | 7 | 9 | 11 | 11 | 9 | 20 |
| Ҡаҙағстан |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 5 | - | - | 2 | 2 | 3 | - | 5 |
| Канада |
- | - | 2 | 5 | 6 | 6 | 4 | 6 | 7 | 8 | 11 | 10 | 7 | 11 | 6 | 15 | 17 | 13 | 13 | 10 | 13 | 13 | 12 | 17 | 17 | 13 | 24 |
| Ҡытай |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 6 | 6 | 4 | 4 | 4 | 11 | 9 | 9 | 9 | 11 | 8 | 12 |
 Латвия |
- | - | - | - | - | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 3 | - | - | - | - | - | 2 | 1 | 5 |
 Литва |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | - | 2 | - | 2 | 7 |
 Люксембург |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | - | 1 | - | - | - | - | 2 |
 Малайзия |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | - | 1 |
 Мексика |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 3 |
| Нидерланд |
- | - | - | - | - | - | - | 1 | 2 | 2 | 2 | - | 1 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 8 |
| Норвегия |
- | 6 | 1 | 3 | 1 | 4 | 3 | 4 | - | - | 2 | - | - | - | - | - | - | 1 | - | - | - | - | - | 1 | - | - | 10 |
 Польша |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 2 | 3 | - | 1 | 3 | 2 | 3 | 5 | 4 | 4 | 4 | - | 2 | 2 | 13 |
| Рәсәй |
1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 15 | 17 | 16 | 16 | 16 | 15 | 15^ | 18^ | 9 |
 Румыния |
- | - | - | - | - | 3 | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | - | - | - | 1 | 2 | 1 | 2 | 2 | 1 | 1 | - | - | 10 |
 Төньяҡ Корея |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 6 | - | - | - | 4 | 1 | - | 2 | - | 5 |
 Словакия |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 3 | - | 1 | 1 | 3 | - | 5 |
 Словения |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | - | 1 | 1 | 1 | 2 | - | - | - | 5 |
| АҠШ |
1 | 2 | 3 | 6 | 12 | 9 | 9 | 10 | 10 | 12 | 12 | 12 | 12 | 15 | 16 | 18 | 16 | 16 | 14 | 13 | 14 | 16 | 15 | 15 | 14 | 16 | 26 |
 Тайвань |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 1 | - | 1 | - | - | - | - | - | - | 3 |
 Төркиә |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | 2 | 2 | - | 4 |
 Үзбәкстан |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 4 | 2 | 4 | 3 | 1 | 1 | 1 | - | 7 |
 Украина |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 10 | 10 | 11 | 11 | 7 | 6 | 4 | 6 | 8 |
 Филиппин |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | 2 |
 Финляндия |
- | 3 | 2 | 3 | 1 | 1 | - | 2 | 1 | - | - | - | - | 1 | 2 | - | - | 3 | 3 | 1 | 1 | 2 | 3 | - | 1 | 3 | 17 |
 Франция |
- | 2 | 5 | 3 | 2 | - | 3 | 2 | 3 | 4 | 5 | 5 | 5 | 1 | 1 | 5 | 6 | 12 | 9 | 14 | 8 | 8 | 8 | 9 | 8 | 4 | 24 |
 Хорватия |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | - | 1 | 1 | 1 | - | - | - | - | 4 |
| Чехия |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 8 | 5 | 4 | 1 | 4 | 3 | 5 | 6 | 8 |
| Швейцария |
- | 1 | 1 | 2 | - | 3 | 7 | 5 | 4 | 3 | 8 | 1 | 1 | 3 | 2 | 2 | 2 | - | 1 | 1 | 4 | 3 | 4 | - | 1 | 2 | 22 |
| Швеция |
4 | 4 | 1 | 1 | 2 | 1 | - | 2 | 1 | - | 1 | 1 | 1 | - | 1 | 2 | 2 | 1 | - | 1 | - | 1 | 1 | 2 | 1 | 2 | 22 |
 Эстония |
- | - | - | - | - | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | 1 | 1 | 3 | 5 | 2 | - | 2 | 8 |
 КАР |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | - | - | - | - | - | 3 |
 Көньяҡ Корея |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 | 4 | - | 2 | 3 | 7 | 4 | 14 |
| Япония |
- | - | - | - | 2 | 5 | - | - | - | 3 | 4 | 5 | 4 | 3 | 3 | 4 | 5 | 6 | 4 | 7 | 4 | 6 | 8 | 10 | 9 | 10 | 19 |
| Әлеге ваҡытта булмаған илдәр һәм командалар | |||||||||||||||||||||||||||
| ГДР |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 8 | 7 | 10 | 7 | 8 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 6 |
.svg){kind=small} ОГК |
- | - | - | - | - | - | - | - | 4 | 11 | 12 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 |
| ОК |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 |
.svg){kind=small} Сербия һәм Черногория |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | - | - | - | - | 1 |
| СССР |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | 4 | 5 | 10 | 10 | 16 | 16 | 17 | 17 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 8 |
| ФРГ |
- | - | - | - | - | - | - | 8 | - | - | - | 9 | 5 | 4 | 7 | 9 | 8 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 7 |
| Чехословакия |
- | - | 1 | 3 | 1 | 3 | 7 | - | 4 | 2 | 8 | 6 | 1 | 6 | 2 | 3 | 6 | 6 | - | - | - | - | - | - | - | - | 15 |
.svg){kind=small} Югославия |
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 2 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 |
| Фигуристар | 21 | 26 | 29 | 51 | 39 | 84 | 64 | 63 | 59 | 69 | 90 | 96 | 68 | 105 | 87 | 115 | 129 | 134 | 129 | 145 | 144 | 147 | 146 | 149 | 153 | 146 | |
| Ҡатнашыусы илдәр | 6 | 8 | 11 | 12 | 13 | 17 | 12 | 15 | 15 | 14 | 15 | 17 | 18 | 18 | 20 | 21 | 26 | 29 | 28 | 37 | 31 | 35 | 31 | 30 | 32 | 31 | |
| Йыл | 08 | 20 | 24 | 28 | 32 | 36 | 48 | 52 | 56 | 60 | 64 | 68 | 72 | 76 | 80 | 84 | 88 | 92 | 94 | 98 | 02 | 06 | 10 | 14 | 18 | 22 | 26 |
- ^ — 2018 һәм 2022 йылдарҙағы Олимпия уйындарында Рәсәй спортсылары олимпия флагы аҫтында ҡатнаша, сөнки был ваҡытта Рәсәй милли олимпия комитеты дисквалификациялана.
Иҫкәрмәләр
- ↑ Взгляд в прошлое. Почему фигурное катание дебютировало на летней Олимпиаде, и кто был главной звездой 100 лет назад. Olympics.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2021. Архивировано 1 ноябрь 2021 года.
- ↑ Танцы на льду на Олимпийских играх. РИА Новости (20140216T0140). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 октябрь 2021. Архивировано 2 октябрь 2021 года.
