АҠШ Олимпия уйындарында
АҠШ спортсылары Олимпиада тарихында иң күп миҙалдар яулай — бөтәһе 2500-ҙән ашыу, шул иҫәптән 1000-дән ашыуы — алтын. Бөтә йәйге һәм ҡышҡы уйындар йомғаҡтары буйынса, шулай уҡ йәйге уйындар йомғаҡтары буйынса, алтын, көмөш һәм бронза наградалар һаны буйынса ла алдынғылар рәтендә. Ҡышҡы уйындар йомғаҡтары буйынса Америка спортсылары дөйөм зачетта Норвегиянан ғына ҡалыша.
АҠШ беренсе тапҡыр 1896 йылда йәйге Олимпия уйындарында һәм 1924 йылда ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнаша. Олимпиада тарихында улар бер генә уйында ҡатнашмай: 1980 йылда ил етәкселеге сәйәси сәбәптәр арҡаһында Мәскәүҙә үткән йәйге уйындарға бойкот иғлан итә.
Олимпия уйындарында һәм спорттың күп төрҙәрендә АҠШ XX быуаттың икенсе яртыһында тик СССР (шулай уҡ 1970-се йылдарҙан ГДР менән) ярыша, ә XXI быуатта Йәйге Олимпия уйындарында һәм күп кенә йәйге спорт төрҙәрендә Ҡытай менән лидерлыҡ өсөн көрәшә.
Иң танылған олимпия чемпионы — Американың танылған йөҙөүсеһе Майкл Фелпс — 23 тапҡыр Олимпия уйындары чемпионы һәм 28 тапҡыр призеры.
АҠШ-тағы Олимпия уйындары
АҠШ Олимпиаданы башҡа илдәргә ҡарағанда йышыраҡ ҡабул итә. 1932 йылда был илдә ҡышҡы һәм йәйге уйындар үткәрелә.
АҠШ Йәйге Олимпия уйындарын 4 тапҡыр ҡабул итә:
- 1904 йылғы йәйге Олимпия уйындары Сент-Луиста;
- 1932 йылғы йәйге Олимпия уйындары Лос-Анджелеста;
- 1984 йылғы йәйге Олимпия уйындары Лос-Анджелеста;
- 1996 йылғы йәйге Олимпия уйындары Атлантала
- 2028 йылғы йәйге Олимпия уйындары Лос-Анджелеста
АҠШ-та Ҡышҡы Олимпия уйындары 4 тапҡыр үтә:
Миҙалдар иҫәбе
Йәйге Олимпия уйындары миҙалдары
| Уйындар | Алтын | Көмөш | Бронза | Бөтәһе | Урын |
| 1896 | 11 | 7 | 2 | 20 | 1 |
| 1900 | 19 | 14 | 14 | 47 | 2 |
| 1904 | 78 | 82 | 79 | 239 | 1 |
| 1908 | 23 | 12 | 12 | 47 | 2 |
| 1912 | 25 | 19 | 19 | 63 | 1 |
| 1920* | 41 | 27 | 27 | 95 | 1 |
| 1924 | 45 | 27 | 27 | 99 | 1 |
| 1928 | 22 | 18 | 16 | 56 | 1 |
| 1932 | 41 | 32 | 30 | 103 | 1 |
| 1936 | 24 | 20 | 12 | 56 | 2 |
| 1948 | 38 | 27 | 19 | 84 | 1 |
| 1952 | 40 | 19 | 17 | 76 | 1 |
| 1956 | 32 | 25 | 17 | 74 | 2 |
| 1960 | 34 | 21 | 16 | 71 | 2 |
| 1964 | 36 | 26 | 28 | 90 | 1 |
| 1968 | 45 | 28 | 34 | 107 | 1 |
| 1972 | 33 | 31 | 30 | 94 | 2 |
| 1976 | 34 | 35 | 25 | 94 | 3 |
| 1984 | 83 | 61 | 30 | 174 | 1 |
| 1988 | 36 | 31 | 27 | 94 | 3 |
| 1992 | 37 | 34 | 37 | 108 | 2 |
| 1996 | 44 | 32 | 25 | 101 | 1 |
| 2000 | 37 | 24 | 32 | 93 | 1 |
| 2004 | 36 | 39 | 26 | 101 | 1 |
| 2008 | 36 | 38 | 36 | 110 | 2 |
| 2012** | 46 | 28 | 30 | 104 | 1 |
| 2016 | 46 | 37 | 38 | 121 | 1 |
| 2020 | 39 | 41 | 33 | 113 | 1 |
| Бөтәһе | 1022 | 794 | 705 | 2520 |
*Шул иҫәптән ҡышҡы спорт төрҙәре буйынса ике миҙал — хоккей буйынса ярыштарҙа көмөш һәм 1920 йылғы йәйге Олимпия уйындарында фигуралы шыуыу буйынса ярыштарҙа бронза.
**Шул иҫәптән 2012 йылда йәйге Олимпия уйындарында Халыҡ-ара олимпия комитеты һәм Халыҡ-ара көрәш федерацияһы (UWW) тарафынан 2012 йылғы Олимпия уйындары миҙалдарын яңынан бүлеү һөҙөмтәһендә ирекле стиль көрәше буйынса бронза миҙал һәм Тервель Длагнев (АҠШ) 2019 йылдың 26 июлендә уйындарҙың бронза призеры тип таныла[1][2].
Ҡышҡы Олимпия уйындары миҙалдары
| Уйындар | Алтын | Көмөш | Бронза | Бөтәһе | Урын |
| 1924 | 1 | 2 | 1 | 4 | 5 |
| 1928 | 2 | 2 | 2 | 6 | 2 |
| 1932 | 6 | 4 | 2 | 12 | 1 |
| 1936 | 1 | 0 | 3 | 4 | 8 |
| 1948 | 3 | 4 | 2 | 9 | 4 |
| 1952 | 4 | 6 | 1 | 11 | 2 |
| 1956 | 2 | 3 | 2 | 7 | 6 |
| 1960 | 3 | 4 | 3 | 10 | 3 |
| 1964 | 1 | 2 | 4 | 7 | 8 |
| 1968 | 1 | 5 | 1 | 7 | 9 |
| 1972 | 3 | 2 | 3 | 8 | 5 |
| 1976 | 3 | 3 | 4 | 10 | 3 |
| 1980 | 6 | 4 | 2 | 12 | 3 |
| 1984 | 4 | 4 | 0 | 8 | 3 |
| 1988 | 2 | 1 | 3 | 6 | 9 |
| 1992 | 5 | 4 | 2 | 11 | 5 |
| 1994 | 6 | 5 | 2 | 13 | 5 |
| 1998 | 6 | 3 | 4 | 13 | 5 |
| 2002 | 10 | 13 | 11 | 34 | 3 |
| 2006 | 9 | 9 | 7 | 25 | 2 |
| 2010 | 9 | 15 | 13 | 37 | 3 |
| 2014 | 9 | 7 | 12 | 28 | 4 |
| 2018 | 9 | 8 | 6 | 23 | 4 |
| 2022 | 8 | 10 | 7 | 25 | 4 |
| Бөтәһе | 113 | 122 | 95 | 330 |
Йәйге спорт төрҙәре буйынса миҙалдар
Был спорт төрөндә алда килә
| Спорт төрө | Алтын | Көмөш | Бронза | Барлығы | Урын |
|---|---|---|---|---|---|
| Еңел атлетика | 335 | 260 | 207 | 802 | 1 |
| Йөҙөү | 246 | 172 | 135 | 553 | 1 |
| Көрәш | 54 | 43 | 36 | 133 | 2 |
| Атыу | 54 | 29 | 27 | 110 | 1 |
| Бокс | 50 | 24 | 40 | 114 | 1 |
| Һыуға һикереү | 49 | 44 | 45 | 138 | 1 |
| Гимнастика | 37 | 42 | 35 | 114 | 2 |
| Академик ишеү | 33 | 32 | 24 | 89 | 1 |
| Баскетбол | 23 | 2 | 3 | 28 | 1 |
| Теннис | 21 | 6 | 12 | 39 | 1 |
| Елкәнле спорт | 19 | 23 | 18 | 60 | 2 |
| Велоспорт | 16 | 21 | 20 | 57 | 5 |
| Ауыр атлетика | 16 | 16 | 12 | 44 | 3 |
| Уҡтан атыу | 14 | 11 | 9 | 34 | 2 |
| Ат спорты | 11 | 21 | 20 | 52 | 4 |
| Пляж волейболы | 6 | 2 | 2 | 10 | 1 |
| Байдарка һәм каноэла ишеү | 5 | 5 | 6 | 16 | 15 |
| Синхронлы йөҙөү | 5 | 2 | 2 | 9 | 2 |
| Футбол | 4 | 2 | 1 | 7 | 1 |
| Гольф | 3 | 3 | 5 | 11 | 1 |
| Волейбол | 3 | 3 | 4 | 10 | 3 |
| Софтбол | 3 | 1 | 0 | 4 | 1 |
| Фехтование | 2 | 9 | 14 | 25 | 14 |
| Һыуҙа туп уйыны | 2 | 5 | 4 | 11 | 5 |
| Дзюдо | 2 | 4 | 8 | 14 | 15 |
| Тхэквондо | 2 | 2 | 5 | 9 | 3 |
| Регби-7 | 2 | 0 | 0 | 2 | 1 |
| Рок | 1 | 1 | 1 | 3 | 1 |
| Канат тартышыу | 1 | 1 | 1 | 3 | 2 |
| Бейсбол | 1 | 0 | 2 | 3 | 2 |
| Триатлон | 1 | 0 | 1 | 2 | 7 |
| Же-де-пам | 1 | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Хәҙерге бишбәйге | 0 | 6 | 3 | 9 | 12 |
| Поло | 0 | 1 | 1 | 2 | 4 |
| Лакросс | 0 | 1 | 0 | 1 | 2 |
| Үләндә хоккей | 0 | 0 | 2 | 2 | 12 |
| Бадминтон | 0 | 0 | 0 | 0 | 10+ |
| Гандбол | 0 | 0 | 0 | 0 | 10+ |
| Өҫтәл теннисы | 0 | 0 | 0 | 0 | 10+ |
| Бөтәһе* | 1022 | 794 | 705 | 2521 |
6 һәм унан күберәк олимпия алтын миҙалы яулаған АҠШ спортсылары
| № | Спортсы | Спорт төрө | Уйындар | Бөтәһе | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Фелпс Майкл | Йөҙөү | 2004—2016 | 23 | 3 | 2 | 28 |
| 2 | Марк Спитц | Йөҙөү | 1968—1972 | 9 | 1 | 1 | 11 |
| 3 | Карл Льюис | Еңел атлетика | 1984—1996 | 9 | 1 | 0 | 10 |
| 4 | Дженни Томпсон | Йөҙөү | 1992—2004 | 8 | 3 | 1 | 12 |
| 5 | Мэтт Бионди | Йөҙөү | 1984—1992 | 8 | 2 | 1 | 11 |
| 6 | Рэй Юри | Еңел атлетика | 1900—1908 | 8 | 0 | 0 | 8 |
| 7 | Кэти Ледеки | Йөҙөү | 2012—2020 | 7 | 3 | 0 | 10 |
| 8 | Калеб Дрессел | Йөҙөү | 2016—2020 | 7 | 0 | 0 | 7 |
| 9 | Райан Лохте | Йөҙөү | 2004—2016 | 6 | 3 | 3 | 12 |
| 10 | Эллисон Феликс | Еңел атлетика | 2004—2020 | 6 | 3 | 1 | 10 |
| 11 | Эми Ван Дайкен | Йөҙөү | 1996—2000 | 6 | 0 | 0 | 6 |
Иҫкәрмәләр
- ↑ IOC Determines Taymazov Fails London Re-Test. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 июль 2019. Архивировано 26 июль 2019 года.
- ↑ Допинговое дело Артура Таймазова: в МОК перераспределили медали, у Биляла Махова - серебро. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 июль 2019. Архивировано 27 июль 2019 года.
Һылтанмалар
- Статистика на Sports-reference.com 2016 йылдың 14 август көнөндә архивланған.
- США на официальном сайте олимпийского движения
- Медалисты Олимпийских игр на сайте МОК. Архивировано 21 август 2011 года.
- Олимпийский комитет США