Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Хәрби-Диңгеҙ флоты көнө

Хәрби-Диңгеҙ флоты көнө (рус. День Военно-Морского Флота) — Рәсәй Федерацияһының Хәрби-Диңгеҙ флотының иҫтәлекле көнө. Һәр йыл июлдең һуңғы йәкшәмбеһендә билдәләнә. 2006 йылдың 31 майында Рәсәй Президентының 549-сы «Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәрендә һөнәри байрамдарҙы булдырыу тураһында» Указы менән булдырылған[1].

Хәрби-Диңгеҙ флоты көнөн Рәсәйҙең диңгеҙ сиген һаҡлаусылар, бар ғүмерен флот караптары һәм частарының хәрби әҙерлеген тәьмин итеүгә бағышлағандар, хәрби хеҙмәткәрҙәр ғаиләләре, флот учреждениелары эшселәре һәм хеҙмәткәрҙәре, Бөйөк Ватан һуғышы һәм Ҡораллы Көстәр ветерандары билдәләй[2].

Тарихы

Флот хөрмәтенә байрам ойоштороу идеяһы Пётр I сыға. 1714 йылдың 27 июлендә (яңы стиль буйынса — 7 август) Рәсәйҙең император флоты Гангут эргәһендә еңеү яулай. Пётр I йыл һайын ошо еңеү көнөн тантаналы ғибәҙәт, диңгеҙ парады һәм фейерверктар менән үткәрергә бойора. Шулай итеп был көн үҙенә күрә Рәсәй хәрби флоты көнөнә әйләнеп китә. Һуңынан ул көндә бары тик тантаналы ғибәҙәт менән генә сикләнәләр, әммә XIX быуаттан флагтар менән биҙәлгән караптар парады уҙғарыла башлай, орудиеларҙан салют бирелә. Был традиция 1917 йылғы Бөйөк октябрь революцияһынан һуң өҙөлә.

undefined

1920 йылдан Балтика диңгеҙенең Диңгеҙ көстәре штабы тәҡдиме буйынса Птроградта 18 майға яҡын булған йәкшәмбелә Ҡыҙыл флот көнө билдәләнелә башлай. 1703 йылдың ошо көнөндә (иҫке стиль буйынса 7 майҙа) Рәсәй флоты Балтикала, Нева тамағында беренсе еңеүен яулай][3].

Советтар Союзында Хәрби-Диңгеҙ флоты көнө СССР Хәрби-Диңгеҙ флоты наркомы Н. Г. Кузнецов тәҡдиме менән СССР Халыҡ комиссарҙары советы һәм ВКП(б) Үҙәк комитетының 1939 йылдың 22 июнендәге Ҡарарына ярашлы булдырыла[4], һәм йыл һайын 24 июлдә билдәләнергә тейеш була. Ҡарарҙа: «Хеҙмәтсәндәрҙең киң массаларын СССР-ҙың Эшсе-Крәҫтиән Хәрби-Диңгеҙ флотын төҙөү мәсьәләләре һәм алдарында торған бурыстары тирәләй мобилизациялау маҡсатында ССР Союзының Хәрби-Диңгеҙ флоты көнөн булдырырға», — тиелә[3].

Был байрам датаһы июлдең һуңғы йәкшәмбеһенә СССР Юғары Советы Президиумының 1980 йылдың 1 октябрендәге «Байрам һәм иҫтәлекле көндәр тураһында» 3018-Х һанлы Указы менән күсерелә, һуңынан 1988 йылдың 1 ноябренән 9724-XI һанлы «СССР-ҙың байрам һәм иҫтәлекле көндәре тураһындағы ҡкнуниәтенә үҙгәрештәр индереү тураһында» Указы һәм артабанғы ҡануниәт акттары менән раҫлана.

Рәсәй Президенты В. В. Путиндың 2006 йылдың 31 майындағы 549-сы «Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәрендә һөнәри байрамдарҙы булдырыу тураһында» Указына ярашлы, Хәрби-Диңгеҙ флоты көнө РФ Ҡораллы Көстәрендә иҫтәлекле көн тип билдәләнгән[1].

undefined

Рәсәйҙә Хәрби-Диңгеҙ флоты көнөн билдәләү

undefined

Рәсәйҙә Хәрби-Диңгеҙ флоты көнө — барлыҡ быуын хәрби моряктарына, уларҙың әсәләренә, ҡатындарына, яҡындарына дан һәм хөрмәт билдәһе. Рәсәйҙә Хәрби-Диңгеҙ флоты көнө — Рәсәйҙең диңгеҙ даны тураһындағы хәтер.

Байрам тантаналары флот частары личный составының тантаналы теҙелеүенән, караптарҙа Андреев флагын һәм сигнал флагтарын күтәреүҙән башлана. Был көндә Тымыҡ океан, Төньяҡ, балтика һәм Ҡара диңгеҙ флоттары, шулай уҡ Каспий флотилияһы базаларын территорияларында хәрби парадтар, хәрби-спорт ярыштары үтә. Хәрби караптарҙың ҡайһы берҙәрендә «асыҡ ишектәр көнө» уҙғарыла. Ил етәкселеге һәм РФ Хәрби-Диңгеҙ флотының юғары даирәләре хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотлай, айырылып торған хәрбиҙәргә дәүләт наградалары, сираттан тыш хәрби дәрәжә тапшырыла, иҫтәлекле бүләктәр, хөкүмәт грамоталары һәм Рәсәй флоты командованиеһының Рәхмәт хаттары тапшырыла. Байрам саралары, ҡағиҙә булараҡ, концерт һәм салют менән тамамлана.

2017 йылдан, Рәсәй Президентының 27 июлдәге Указы менән был көндә Санкт-Петербургта Төп хәрби-диңгеҙ парадын үткәреү традицияһы тергеҙелә. Парадта Балтика, Ҡара диңгеҙ, Төньяҡ, Тымыҡ океан флоттары һәм Каспий флотилияһы моряктары ҡатнаша[5].

Севастополь Украинаға ҡараған осорҙа Хәрби-Диңгеҙ флоты көнөн байрам итеү

Севастополдә, Рәсәй Хәрби-диңгеҙ флоты Көнөнә арналған тантаналар үткәреүҙең төп ҡалаларының береһендә, Был датаны Байрам итеү, шул иҫәптән Ҡырым ярымутрауының Украинаға ҡарауы осоронда ла үтә. Хәрби-диңгеҙ флоты көнөн ошо осорҙа бында төпләнгән Рәсәй Ҡара Диңгеҙ флоты моряктары, шулай уҡ уларҙың ғаиләләре билдәләй[6].

Хәрби-диңгеҙ флоты көнөнә Рәсәй һәм Украина караптары ҡатнашлығында парад үтә. Байрам салют менән тамамлана[7].

Байрам йолалары

undefined

Хәрби-диңгеҙ флоты көнөн байрам итеү традициялары бөтә ил буйынса үткәрелгән күп сараларҙы үҙ эсенә ала. Үҙәк ваҡиғаларҙың береһе булып Хәрби-диңгеҙ парады тора, ул Рәсәйҙең Төп хәрби-диңгеҙ базаларында, Мәҫәлән, Санкт-Петербург, Севастополь, Владивосток һәм башҡаларҙа үтә. Парадта хәрби караптар, һыу аҫты кәмәләре, авиация һәм диңгеҙ пехотаһы ҡатнаша[8]. Рәсәй хәрби-диңгеҙ флоты көнөн йыл һайын байрам итеү йола буйынса хәрби-диңгеҙ частары составын тантаналы формалаштырыуҙан һәм караптарҙа Изге Андрей флагын күтәреү[9] һәм флагтарҙы (сигнал флагтарын) буяу ритуалынан башлана. Был көндө Тымыҡ океан, Төньяҡ, Балтик һәм Ҡара диңгеҙ флоттарының, шулай уҡ Каспий флотилияһының база урындарында хәрби парадтар һәм хәрби-спорт ярыштары үтә. Байрам парадтарында ер өҫтө караптары ла, һыу аҫты кәмәләре лә ҡатнаша[10].

Ҡайһы бер хәрби караптарҙа граждандар өсөн «асыҡ ишектәр көнө»үткәрелә. Ил етәкселеге һәм РФ Хәрби-диңгеҙ флотының юғары чиндары үҙҙәренең ҡул аҫтындағыларҙы был һөнәри байрам менән ҡотлай, ә иң яҡшы хәрби хеҙмәткәрҙәр дәүләт наградалары, сираттан тыш хәрби званиелар, иҫтәлекле бүләктәр, хөкүмәт грамоталары һәм рәсәй флоты командованиеһының рәхмәт хаттары менән бүләкләнә.

Байрам саралары, ҡағиҙә булараҡ, байрам концерттары һәм салют менән тамамлана. Мәҫәлән, Хәрби-диңгеҙ флоты көнөнә салютты ғәҙәттәгесә Санкт-Петербургта[11], Шулай уҡ Севастополдә[11] ойошторалар. Шулай уҡ был ҡалаларҙа парад ғәҙәттә һауа өлөшө менән оҙатыла[12].

Хәрби-диңгеҙ флоты Көнөн байрам итеү йолаларының береһе булып ветеран-диңгеҙселәр өсөн осрашыуҙар ойоштороу тора[13].

Хәрби-диңгеҙ флоты көнөндә төп парад

2017 йылдан Рәсәй Президенты указы менән Санкт-Петербургта ошо көндә Төп диңгеҙ парадын үткәреү йолаһы тергеҙелде. Балтик, Ҡара диңгеҙ, Төньяҡ, Тымыҡ океан флоттары һәм Каспий флотилияһы диңгеҙселәре парадта ҡатнаша[14].

Төп парад Санкт-Петербургта (йәки Санкт-Петербургта һәм Кронштадтта) үтә, унда дәүләттең юғары вазифалы кешеләре, шул иҫәптән Рәсәй Президенты ҡатнаша.

Хәрби-диңгеҙ флоты көнөндә төп парадты үткәреү традицион рәүештә авиация осоуы менән оҙатыла, унда «Стрижи» (рус.)баш. һәм «Русские Витязи» (рус.)баш. пилотаж командалары ҡатнаша[15]. Санкт-Петербургта «Стрижи» йышыраҡ сығыш яһай, «Русские Витязи» башҡа ҡалаларҙа сығыш яһай[16][17]. Ҡала өҫтөндә башҡа самолеттар ҙа оса[18].

2024 йылда, элекке кеүек үк, 2023 йылда парадтың авиация өлөшө туҡтатылды. Парад шулай уҡ ҡыҫҡартыла, һәм уны Кронштадтта үткәреү туҡтатыла[19].

2024 йылда Хәрби-Диңгеҙ флоты көнө парадының айырым үҙенсәлеге булып тарихи караптар, шулай уҡ ҡайһы бер граждандар судноларының ҡатнашыуы торҙо. Парадта ер өҫтө караптары ғына ҡатнашмай, дизель-электр һыу аҫты кәмәһе «Можайск» Неваға инә[20].

Парад һәм уға әҙерлек сиктәрендә 22800 «Каракурт» проектының бәләкәй ракета карабы «Одинцово» тәүге тапҡыр киң йәмәғәтселеккә күрһәтелде, ул үҙенең линияһында махсус зенит ҡоралдары менән йыһазландырылған һәм «Панцир-М» зенит ракета-орудие системаһын йөрөткән тәүге карап булды[21].

2024 йылда парадта ҡунаҡ булараҡ сит ил суднолары ҡатнаша: Һиндостан фрегаты һәм Ҡытай эсминецтары[22].

2025 йылда Санкт-Петербургта Хәрби-Диңгеҙ флоты көнөндә төп хәрби-диңгеҙ парады туҡтатыла; ҡабул итеүҙе юҡҡа сығарыу тураһында ҡарар хәүефһеҙлек сараларына бәйле булған. Парадҡа әҙерлек июль башында уҡ туҡтатыла. Авиация өлөшө лә юҡҡа сығарыла[23][24][25].

Санкт-Петербургта Хәрби-Диңгеҙ флоты көнө
Парад
Ветерандар Хәрби-Диңгеҙ флоты көнөндә
Күңел асыу

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Указ Президента Российской Федерации от 31.05.2006 г. № 549 «Об установлении профессиональных праздников и памятных дней в Вооружённых Силах Российской Федерации». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 ғинуар 2022. Архивировано 26 июль 2021 года.
  2. ↑ 29 июля — День Военно-Морского Флота! Министерство обороны Российской Федерации (27 июль 2012). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 ғинуар 2022. Архивировано 27 ғинуар 2022 года.
  3. ↑ 1 2 Игорь Руссак. День Военно-морского флота РФ. РИА Новости (28 июль 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 ғинуар 2022. Архивировано 26 ғинуар 2022 года.
  4. ↑ Н. Г. Кузнецов. Крутые повороты : Из записок адмирала / Сост. Р. В. Кузнецова. — М. : Молодая гвардия, 1995. — 272 с. — ISBN 5-235-02250-5.
  5. ↑ Главный военно-морской парад в Санкт-Петербурге. Администрация Президента России (30 июль 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 ғинуар 2022. Архивировано 28 июль 2018 года.
  6. ↑ Елена Андреева. День военно-морского флота в Севастополе: парад и салют 2024. Foutravel.ru (26 май 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 июль 2024.
  7. ↑ День ВМФ-2024 в Санкт-Петербурге. Полная программа : парад, концерт, салют. mayaksbor.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 июль 2024.
  8. ↑ День ВМФ в 2025 году: история и традиции праздника. РИА Новости (28 июль 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 июль 2025.
  9. ↑ День ВМФ 2024: какого числа, история и традиции праздника. 26 июль 2024 тикшерелгән.
  10. ↑ Впервые в Главном военно-морском параде на Неве приняла участие новейшая серийная неатомная подлодка типа «Лада» - АО. 26 июль 2024 тикшерелгән.
  11. ↑ День Военно-Морского Флота России - ГБОУ ДПО МЦПС. 26 июль 2024 тикшерелгән.
  12. ↑ Андрей Абрамов, Дарья Ивашкина. День ВМФ в 2025 году: история и традиции праздника. Комсомольская правда. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 июль 2025.
  13. ↑ Андрей Абрамов, Дарья Ивашкина. День ВМФ в 2025 году: история и традиции праздника. Комсомольская правда. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 июль 2025.
  14. ↑ Главный военно-морской парад в Санкт-Петербурге. Администрация Президента России (30 июль 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 ғинуар 2022. Архивировано 28 июль 2018 года.
  15. ↑ В Кронштадте «Стрижи» показали высший пилотаж. 26 июль 2024 тикшерелгән.
  16. ↑ В честь Дня ВМФ «Русские витязи» показали фигуры высшего пилотажа во Владивостоке. Мир24 (26 июль 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 июль 2024.
  17. ↑ В Балтийске в День ВМФ выступили "Русские витязи" и прошел парад кораблей - ТАСС. 26 июль 2024 тикшерелгән.
  18. ↑ Самолеты в небе над Петербургом. Воздушная часть наступающего Дня ВМФ в объективе «Фонтанки». 26 июль 2024 тикшерелгән.
  19. ↑ |, Александр ДЫБИН. Китайские эсминцы, деревянный ботик Петра Первого и знаменитая «Полтава»: Лучшие моменты генеральной репетиции парада ко Дню ВМФ (25 июль 2024). 26 июль 2024 тикшерелгән.
  20. ↑ Подлодка «Можайск» примет участие в параде ко Дню Военно-морского флота в Санкт-Петербурге. 26 июль 2024 тикшерелгән.
  21. ↑ Петербург готовится к параду в День ВМФ. Рассказываем, что известно о кораблях-участниках. 26 июль 2024 тикшерелгән.
  22. ↑ Парусники, корветы, тральщики, индийский фрегат и китайский эсминец (24 июль 2024). 26 июль 2024 тикшерелгән.
  23. ↑ «Фонтанка» сообщила об отмене военно-морского парада на День ВМФ. РБК (3 июль 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 июль 2025.
  24. ↑ В целях безопасности в Петербурге отменён Главный военно-морской парад. Фонтанка.ру (3 июль 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 июль 2025.
  25. ↑ «Фонтанка»: Главный военно-морской парад в Санкт-Петербурге отменен. Коммерсантъ (3 июль 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 июль 2025.

Әҙәбиәт

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар