Рәсәй фәне көнө

Байрам император Петр I бойороғо буйынса Сенаттың 1724 йылдың 28 ғинуарындағы (яңы стиль буйынса 8 февралдә) указы менән булдырылған Петербург фәндәр академияһына нигеҙ һалыу датаһына тура килә.

СССР-ҙа Фән көнө апрелдең өсөнсө йәкшәмбеһендә билдәләнә, сөнки 1918 йылдың 18—25 апрелендә В. И. Ленин "Фәнни-техник эштәр планы ҡараламаһы"н төҙөй.

Бөгөнгә тиклем күп кенә ғилми коллективтар Фән көнөн «иҫке стиль буйынса», йәғни апрелдең өсөнсө йәкшәмбеһендә (мәҫәлән, 2022 йылда байрам 17 апрелгә тура килә) билдәләй^[2], сөнки В. И. Ленин 1918 йылдың тап 18—25 апрелендә "Фәнни-техник эштәр планы ҡараламаһы"н әҙерләй.

1999 йылдан, Рәсәй Федерацияһы президентының 1999 йылдың 7 июнендәге указына ярашлы, «дәүләт һәм йәмғиәт үҫешендә ватан фәненең күренекле ролен иҫәпкә алып, тарихи йолаларға таянып һәм Рәсәйҙә Фәндәр академияһына нигеҙ һалыныуға 275 йыл тулыу уңайынан», Рәсәй фәне көнө йыл һайын 8 февралдә билдәләнә^[3].

Күп кенә ғилми ойошмалар балалар һәм өлкәндәр өсөн Фән көнөнә арналған мәғрифәтселек саралары үткәрә. Ошондай уҡ сараларҙы (күргәҙмәләр, лекциялар, оҫталыҡ дәрестәре, фәнни-популяр шоуҙар һәм башҡа акцияларҙы) Мәскәү дәүләт университеты һәм «Бәйләнештә» социаль селтәре^[4], «Курчатов институты» ғилми-тикшеренеү үҙәге^[5], Тимирязев академияһы^[6], В. И. Ленин исемендәге китапхана (Санкт-Петербург)^[7], Дарвин музейы^[8], «Зарядье» паркы^[9], Төньяҡ Кавказ тау-металлургия институты^[10] ойоштора. Рәсәй банкы Фәндәр академияһының 275 йыллығына «Фән» махсус тәңкәләр серияһын сығара.

Төрлө ойошмаларҙа байрам концерттары үтә. Мәҫәлән, Ҡазан дәүләт мәҙәниәт институтында^[11]. 2020 йылда Мәскәүҙә Кремль һарайында тантаналы концерт була. Уның сиктәрендә йәш ғалимдар премиялар менән бүләкләнә^[12]. 2024 йылда Һамар ҡалаһында Фәндәр академияһының 300 йыллығына арналған тантаналы концерт уҙа. Губернатор Дмитрий Азаров төбәк ғалимдарына премиялар һәм наградалар тапшыра^[13].

Рәсәй студенттары көнө, йәки Татьяна көнө, 25 ғинуарҙа билдәләнә. Был байрамдың тарихы бик боронғо: 1755 йылдың тап 25 ғинуарында (иҫке стиль буйынса 12 ғинуар) императрица Елизавета Петровна «Мәскәү университетын булдырыу тураһында» указға ҡул ҡуя. Рәсәй Президентының 2005 йылдың 25 ғинуарындағы 76-сы указы менән Рәсәй студенттары көнө рәсми раҫлана.

Шулай уҡ аспирантурала әҙерлек үткән йәш тикшеренеүселәргә арналған Аспирант көнө (21 ғинуар) бар. Даталарҙың тап килеүе ҡыҙыҡлы: Аспирант көнө Студент көнө алдынан уҙа, был символик мәғәнәгә эйә, сөнки аспирант — асылда белем алыуын дауам иткән кисәге студент^{[14][15][16][17]}.