Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Рәхмәтуллина Зөһрә Йыһанур ҡыҙы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Рәхмәтуллина фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Зөһрә Йыһанур ҡыҙы Рәхмәтуллина (рус. Зугура Ягануровна Рахматуллина ; 1961 йылдың 26 авгусы, Иглин районы, Башҡорт АССР-ы) — Рәсәй ғалим-философы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. Философия фәндәре докторы (2000), профессор (2004). Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министры (2004—2006), Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары (2010—2011), Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының VI саҡырылыш Дәүләт Думаһы (2011—2016) һәм VII саҡырылыш Дәүләт Думаһы (2016—2021) депутаты. Рәсәй фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты директоры (2021 йылдың 18 ноябренән)[1].

Биографияһы

Зөһрә Йыһанур ҡыҙы Рәхмәтуллина 1961 йылдың 26 авгусында Башҡорт АССР-ының Иглин районы Түбәнге Ләмәҙ ауылында тыуған, 1980 йылда Салауат педагогия училищеһын ҡыҙыл дипломға тамамлаған[2].

1985 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын «урыҫ теле һәм әҙәбиәте» һөнәре буйынса отличие менән тамамлай, шунан һуң 1986 йылға тиклем ошо юғары уҡыу йортонда лаборант, өлкән лаборант һәм инженер булып эшләй[3].

1986 йылдан 1991 йылға тиклем Башҡорт дәүләт университетының аспирантураһында уҡый, 1991 йылда «диалектик һәм тарихи материализм» һөнәре буйынса философия фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай[4].

1991—1996 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының этика, эстетика һәм культурология кафедраһында ассистент, өлкән уҡытыусы һәм доцент сифатында уҡытыусылыҡ эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә[5].

1996 йылдан 1999 йылға тиклем Башҡорт дәүләт университетының философия кафедраһы ҡарамағындағы докторантурала белем ала, уны 2000 йылда профессор Баязит Сабирйән улы Ғәлимовтың ғилми консультацияһы аҫтында «социаль философия» белгеслеге буйынса философия фәндәре докторы ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлап тамамлай[6].

2004—2006 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министры вазифаһын башҡара, ә 2010 йылдан 2011 йылға тиклем Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары булып эшләй[7].

2011 йылдан 2016 йылға тиклем Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының VI саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты була, Дәүләт Думаһының Мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары вазифаһын үтәй[8].

2016 йылдан 2021 йылға тиклем — «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһынан 5-се Белорет бер мандатлы һайлау округы буйынса Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының VII саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты, Милләттәр эштәре буйынса комитет ағзаһы[9].

2021 йылдың 18 ноябренән Рәсәй фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты директоры итеп тәғәйенләнә[10].

Уҡытыусылыҡ эшмәкәрлеге

2000 йылда Донъя мәҙәниәте кафедраһын етәкләй, 2000 йылдан 2002 йылға тиклем ЮНЕСКО махсуслаштырылған кафедраһы етәксеһе була, ә 2000—2004 һәм 2006—2010 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты философия һәм социология факультетының этика, эстетика һәм культурология кафедраһы мөдире булып эшләй[11].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

2015 йылдан алып «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары ассамблеяһы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы советы рәйесе вазифаһын башҡара[12].

Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы (академигы)[13].

Ғилми хеҙмәттәре

Тикшеренеүҙәр өлкәһенә традициология, культурология, социаль философия, милли этика һәм рухи ҡиммәттәр мәсьәләләре инә; 500-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 20-нән күберәк монография авторы[14]:

  • Рахматуллина З. Я. Моральный облик – лицо нации. — Уфа: Китап, 1998. — 144 с. (башҡорт телендә);
  • Рахматуллина З. Я. Башкирская традиция (социально-философский анализ). — Уфа: РИО БашГУ, 2000. — 304 с.;
  • Рахматуллина З. Я. Культура общения и взаимопонимания. — Уфа: РИО БашГУ, 2002. — 162 с.;
  • Рахматуллина З. Я. Башкирский национальный дух (социально-философский очерк). — Уфа: РИО БашГУ, 2002. — 154 с.;
  • Рахматуллина З. Я. Этикет как ценность культуры. — Уфа: Гилем, 2004. — 240 с.;
  • Рахматуллина З. Я. Традиция как социокультурный феномен. — Уфа: РИЦ БашГУ, 2009. — 142 с.;
  • Рахматуллина З. Я. Право на духовность: философский очерк. — Уфа: Гилем, 2011. — 132 с.;
  • Рахматуллина З. Я. Мир держится на культуре: философское осмысление: монография. — Уфа: РИЦ БашГУ, 2021. — 226 с.;
  • Рахматуллина З. Я. Традиционные ценности башкир: история и современность: монография. — Уфа: ИИЯЛ УФИЦ РАН, 2023. — 216 с. — ISBN 978-5-91608-241-8..

Әҙәби ижады

Башҡорт телендәге «Йәшлегем таңдары» шиғырҙар йыйынтығы, шулай уҡ «Ғүмерем яҙҙары» («Весна судьбы моей», 2018) һәм «Свой крест» (2022) художестволы повестары авторы[15].

Ғаиләһе

Кейәүҙә, оло ҡыҙы бар[16].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

  • II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены миҙалы (2016 йылдың 26 авгусы)[17];
  • «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре» (2006 йыл)[18];
  • Рәсәй Федерацияһы Мәғариф һәм фән министрлығының Почёт грамотаһы (2009 йыл);
  • Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Почёт грамотаһы (2011 йыл);
  • Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең Рәхмәт хаты (2013 йыл).

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Рахматуллина, Зугура Ягануровна. ТАСС. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  2. ↑ Рахматуллина Зугура Ягануровна. Институт истории, языка и литературы УФИЦ РАН. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  3. ↑ Рахматуллина, Зугура Ягануровна. ТАСС. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  4. ↑ Рахматуллина З. Я. Роль морали в формировании атеистических взглядов личности: автореферат дис. ... кандидата философских наук : 09.00.01. — Уфа: Башкирский государственный университет, 1991. — 18 с..
  5. ↑ Рахматуллина, Зугура Ягануровна. ТАСС. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  6. ↑ Рахматуллина З. Я. Традиция башкирского этноса как социокультурное явление: Философский анализ: автореферат дис. ... доктора философских наук : 09.00.11. — Уфа: Башкирский государственный университет, 2000. — 39 с..
  7. ↑ Рахматуллина, Зугура Ягануровна. ТАСС. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  8. ↑ Рахматуллина: НЭБ создаст единое пространство знаний. Официальный сайт партии «Единая Россия» (21 май 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  9. ↑ Рахматуллина Зугура Ягануровна. Официальный сайт Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  10. ↑ Лейла Аралбаева. Директором Института истории, языка и литературы стала Зугура Рахматуллина. Башинформ (18 ноябрь 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  11. ↑ Рахматуллина, Зугура Ягануровна. ТАСС. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  12. ↑ Рахматуллина З. Я. Дружба народов как традиционная ценность российской цивилизации. Философия и гуманитарные науки в информационном обществе (15 сентябрь 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  13. ↑ Рахматуллина Зугура Ягануровна. Официальный сайт Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  14. ↑ Гульчачак Ханнанова. Птица Хомай башкирской гуманитарной науки. Истоки (26 август 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  15. ↑ Зугура Рахматуллина. Весна судьбы моей. Повесть. Бельские просторы (9 июнь 2018). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  16. ↑ Рахматуллина, Зугура Ягануровна. ТАСС. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  17. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 26 августа 2016 года № 432 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Официальный интернет-портал правовой информации (26 август 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.
  18. ↑ Рахматуллина Зугура Ягануровна. Институт истории, языка и литературы УФИЦ РАН. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 сентябрь 2026.

Әҙәбиәт

  • Рахматуллина З. Я. Башкирская традиция (социально-философский анализ). — Уфа: РИО БашГУ, 2000. — 304 с..;
  • Рахматуллина З. Я. Мир держится на культуре: философское осмысление. — Уфа: РИЦ БашГУ, 2021. — 226 с..;
  • Рахматуллина З. Я. Традиционные ценности башкир: история и современность. — Уфа: ИИЯЛ УФИЦ РАН, 2023. — 216 с..

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар