Сәйетғәлиев Зифҡәт Ислам улы
Зифҡәт Ислам улы Сәйетғәлиев (рус. Зифкат Исламович Саетгалиев; 1947 йылдың 18 марты, Абдулла, Башҡорт АССР-ы — 2025 йылдың 21 октябре, Өфө) — агроном, иҡтисадсы-ғалим, ауыл хужалығы һәм партия органдары хеҙмәткәре, сәйәсмән. 1982 йылдан КПСС-тың Әлшәй район комитетының беренсе секретары, 1988—1993 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты директоры. Башҡорт АССР-ы Юғары советы депутаты, РФ Федераль йыйылыш Дәүләт думаһының беренсе (1993—1995)[1] һәм икенсе саҡырылыш (1995—1999)[2] депутаты, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Иҡтисад фәндәре докторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.
Биографияһы
Сәйетғәлиев Зифҡәт Ислам улы 1947 йылдың 18 мартында Башҡорт АССР-ының Илеш районының Абдулла ауылында тыуған.
1965—1966 йылдарҙа шул уҡ райондың Үрге Маншыр урта, Бишҡурай һәм Исәмәт һигеҙ йыллыҡ мәктәптәрендә уҡытыусы булып эшләй[3]. География, математика, производство нигеҙҙәре уҡыта. 1972 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтында «агроном-иҡтисадсы» һөнәре буйынса юғары белем ала, унда 1972 йылдан 1975 йылға тиклем өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй. 1978 йылда Мәскәүҙә Кибернетиканың Бөтә Рәсәй ғилми-тикшеренеү институтында аспирантура тамамлай һәм «иҡтисад фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай[4].
1978—1979 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтында кафедра ассистенты булып эшләй. 1979 йылда Башҡорт АССР-ы Илеш районының Ульянов исемендәге колхозында рәйес булып эшләй. 1980—1982 йылдарҙа КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетында ойоштороу-партия эше бүлегенең инструкторы, 1982 йылдан 1988 йылға тиклем — КПСС-тың Әлшәй район комитетының беренсе секретары. 1988 йылдан 1993 йылға тиклем малсылыҡтың һәм мал аҙығы етештереүҙең Башҡортостан ғилми-тикшеренеү проект-технология институты директоры. Рәсәй Аграр партияһы ағзаһы, Башҡортостан Республика бүлексәһе президиумы ағзаһы[5]. 1985 йылдан 1993 йылға тиклем Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаты була[6].
1993 йылда Туймазы бер мандатлы 7-се һайлау округынан Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы Федераль Йыйылышының беренсе саҡырылыш депутаты итеп һайлана (Башҡортостан Республикаһы)[7]. Дәүләт думаһында урындағы үҙидара мәсьәләләре буйынса Комитеты рәйесе урынбаҫары, «Рәсәй» депутат төркөмөнә инә[8].
1995 йылда Туймазы бер мандатлы 7-се һайлау округынан Рәсәй Федерацияһы Федераль йыйылышының дәүләт думаһына икенсе саҡырылыш депутаты итеп һайлана (Башҡортостан Республикаһы)[9]. Дәүләт думаһында бюджет, һалым, финанс һәм банк буйынса комитет ағзаһы була[10].
2000 йылдан 2003 йылға тиклем Дәүләт унитар «Башптицепром» предприятиеһының генераль директоры булып эшләй. 2003 йылда Рәсәй аграр партияһының Башҡортостан Республикаһы бүлексәһен етәкләй. 2003 йылда Депутат Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтай — Башҡортостан Республикаһы өсөнсө саҡырылыш депутаты итеп һайлана[11], аграр мәсьәләләр, тәбиғи ресурстар, экология һәм тәбиғәтте файҙаланыу буйынса Комитет рәйесе була.
Фәнни тикшеренеүҙәре Башҡортостан аҙыҡ‑түлек баҙарын формалаштырыуҙың иҡтисади проблемаларына арналған. Сәйетғәлиев етәкселегендә республика лимузин тоҡомло һыйыр малын үҫтереү һәм ҡаҙҙарҙы сәнәғәт үрсетеүе буйынса хужалыҡтар селтәре булдырылған. 100‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы[3]
2025 йылдың 21 октябрендә вафат булды[12].
Иҫкәрмәләр
- ↑ Состав Государственной Думы первого созыва. Государственная Дума. Дата обращения 17 мая 2020.
- ↑ Состав Государственной Думы второго созыва. Государственная Дума. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 май 2020.
- ↑ 1 2 bash.bashenc.ru/index.php/component/content/article/8-statya/11677-s-jet-liev-zif-t-islam-uly
- ↑ Саетгалиев, Зифкат Исламович - Внутриотраслевая специализация и концентрация скотоводства в районе на базе межхозяйственной кооперации [Текст] : (Вопр. методики с применением ЭММ) : Автореф. дис. на соиск. учен. степ. канд. экон. наук : (08.00.05) - Search RSL. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 июнь 2020.
- ↑ Lobbying.ru | Саетгалиев Зифкат Исламович. lobbying.ru. Дата обращения 27 июня 2020.
- ↑ Илишевский историко-краеведческий музей — Саетгалиев Зифкат Исламович. ilish-muzey.my1.ru. Дата обращения 27 июня 2020.
- ↑ Результаты выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации 12 декабря 1993 года по одномандатным избирательным округам. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 июнь 2020. 2021 йылдың 24 октябрь көнөндә архивланған.
- ↑ Саетгалиев Зифкат Исламович. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 июнь 2020. 2020 йылдың 29 июнь көнөндә архивланған.
- ↑ Просмотр Об установлении общих итогов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации второго созыва, Постановление ЦИК России от 29 декабря 1995 года №64/553-II. docs.cntd.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 июнь 2020.
- ↑ Саетгалиев Зифкат Исламович. www.gosduma.net. Дата обращения 27 июня 2020.
- ↑ ГАС ВЫБОРЫ "СВЕДЕНИЯ О КАНДИДАТАХ". Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 июнь 2020. 2020 йылдың 14 февраль көнөндә архивланған.
- ↑ Абелгузин Наиль Рашитович, глава администрации Альшеевского района. На 79-м году жизни перестало биться сердце прекрасного человека. Официальный телеграм-канал администрации Альшеевского района (22 октябрь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 октябрь 2025.
Һылтанмалар
- Сәйетғәлиев Зифҡәт Ислам улы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 16 март 2022)