Ҡолмөхәмәтов Энгельс Вәрис улы
Энгельс Вәрис улы Ҡолмөхәмәтов (рус. Кульмухаметов Энгельс Варисович; 1951 йылдың 1 октябре, Салауат районы, Башҡорт АССР-ы) — дәүләт, комсомол органдары, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим-иҡтисадсы. Рәсәй Федераль Йыйылышының бишенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты (2007—2011), Башҡортостан Республикаһының беренсе, икенсе һәм бишенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Иҡтисад фәндәре кандидаты (2007). Һалым полицияһының отставкалағы генерал-лейтенанты (1995). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2000), «Халыҡтар Дуҫлығы» һәм Салауат Юлаев ордендары кавалеры. 1998 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Биатлон федерацияһы рәйесе.
Тормош юлы һәм хеҙмәт эшмәкәрлеге
Энгельс Вәрис улы Ҡолмөхәмәтов 1951 йылдың 1 октябрендә Башҡорт АССР-ының Салауат районы Иҫке Ҡаратаулы (хәҙер Малаяҙ ауылы) ауылында тыуған. 1974 йылда «инженер-механик» һөнәре буйынса Өфө нефть институтын (хәҙер Өфө дәүләт нефть техник университеты) тамамлаған, 1988 йылда «хоҡуҡ һаҡлау өлкәһендә юрист-ойоштороусы» һөнәре буйынса СССР Эске эштәр министрлығы Академияһын тамамлаған[1].
- 1969—1974 йылдар — Өфө нефть институты (хәҙер Өфө дәүләт нефть техник университеты) студенты.
- 1974—1976 йылдар — Совет Армияһында хеҙмәт итеү, взвод командиры[1][2].
- 1976—1978 йылдар — Урал-Себер нефть үткәргестәр идаралығы инженеры.
- 1978—1980 йылдар — ВЛКСМ-дың Өфө ҡалаһы Совет район комитетының икенсе секретары.
- 1980—1981 йылдар — КПСС-тың Өфө ҡалаһы Совет район комитеты ойоштороу бүлеге инструкторы.
- 1981—1986 йылдар — ВЛКСМ-дың Өфө ҡала комитетының икенсе, аҙаҡтан беренсе секретары.
- 1986—1988 йылдар — СССР Эске эштәр министрлығы Академияһы тыңлаусыһы.
- 1988—1991 йылдар — БАССР Эске эштәр министрлығының Йәмәғәт тәртибен һаҡлау идаралығында башлыҡ урынбаҫары.
- 1991—1993 йылдар — Башҡортостан Республикаһы Эске эштәр министрлығы Йәмәғәт именлеге хеҙмәтенең башлыҡ урынбаҫары.
- 1993—1994 йылдар — БАССР Эске эштәр министрлығы ҡарамағындағы «Һаҡ» берекмәһе, һуңынан ведомствонан тыш һаҡлау идаралығы етәксеһе.
- 1994—2002 йылдар — Башҡортостан Республикаһының Һалым полицияһы департаменты директоры, һуңынан Рәсәй Федерацияһы һалым полицияһы федераль хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе[1][2].
- 1998 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Биатлон федерацияһы рәйесе.
- 2002 йыл — Башҡортостан Республикаһы Премьер-Министры урынбаҫары (март-декабрь)[1].
- 2002—2007 йылдар — Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле аппаратының Башҡортостан Республикаһы буйынса Баш федераль инспекторы.
- 2007 йыл — Башҡортостан Республикаһы Президенты кәңәшсеһе.
- 2007—2010 йылдар — Берҙәм Рәсәй Бөтөн Рәсәй сәйәси фирҡәһенең Башҡортостан төбәк бүлексәһенең сәйәси советы секретары.
- 2007—2011 йылдар — Рәсәй Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһы депутаты. «Берҙәм Рәсәй» фракцияһы һәм Именлек буйынса комитет ағзаһы.
- 2012—2016 йылдар — «Янғантау» санаторийы директоры.
Иҡтисад фәндәре кандидаты (2007)[3].
Йәмәғәт эшмәкәрлеге
1998 йылдан Башҡортостан Республикаһы Биатлон федерацияһы рәйесе вазифаһын биләй. Был вазифаһында республикала биатлонды үҫтереүҙе, спортсыларҙы әҙерләүҙе һәм ярыштар үткәреүҙе ойоштора.
Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
- «Халыҡтар Дуҫлығы» ордены (2011)[2];
- II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы (1997).[2]
- Салауат Юлаев ордены (2001)[2];
- «Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (2016)[4];
- «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы (1986);
- Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2000);
- Һалым полицияһының почётлы хеҙмәткәре (1996);
- «Эске эштәр министрлығында яҡшы хеҙмәте өсөн» билдәһе (1989);
- Рәсәй Дәүләт Думаһының Маҡтау грамотаһы (2011);
- Башҡортостан Республикаһының Маҡтау грамотаһы (2000);
- Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Маҡтау грамотаһы (2006);
- Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Маҡтау грамотаһы (2006);
- Рәсәй Эске эштәр министрлығының Маҡтау грамотаһы (2011).[2]
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 Рәсәйҙең «Берҙәм Рәсәй» сәйәси фирҡәһе. Ҡолмөхәмәтов Энгельс Варис улы. er.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 «Эрапра» мәғлүмәт-аналитика порталы. Ҡолмөхәмәтов Энгельс Варис улы. erapr.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.
- ↑ Кульмухаметов, Энгельс Варисович. Управление реализацией национальных проектов в отраслях социальной сферы: на примере Республики Башкортостан: дис. кандидат экономических наук: 08.00.05. disserCat — электронная библиотека диссертаций. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.
- ↑ «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы. Рустэм Хамитов вручил государственные награды Российской Федерации и Республики Башкортостан. bashinform.ru (Wayback Machine архивы) (13 апрель 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.
Һылтанмалар
- Салауат районы муниципаль районы администрацияһы. Знаменитости Салаватского района. admmaloyaz.ru (Wayback Machine архивы). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.
- «Янган-Тау» геокурорты. ГУП санаторий «Янган-Тау» РБ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.