Диңгеҙ буйы крайы
Примо́рье крайы йәки Диңгеҙ буйы крайы — Рәсәй Федерацияһы субъекты, Алыҫ Көнсығыш федераль округы составына инә.
Административ үҙәге — Владивосток ҡалаһы.
География
Рәсәй Алыҫ Көнсығышының көньяғында урынлашҡан. Приморье крайы төньяҡта — Хабаровск крайы һәм көнбайышта — Ҡытай Халыҡ Республикаһы менән сиктәш, көньяҡ һәм көнсығыш ярҙарын Тымыҡ океандың Япон диңгеҙе һыуҙары йыуа.
Край сиктәренең дөйөм оҙонлоғо 3000 км тәшкил итә, шул иҫәптән яҡынса 1500 км диңгеҙ яр буйына тура килә[2]. Майҙаны — 164 673 км².
Тарихы
Приморье крайы 1938 йылдың 20 октябрендә Алыҫ Көнсығыш крайын Хабаровск һәм Приморье крайҙарына бүлеү һөҙөмтәһендә ойошторолған.
Билдәле шәхестәре
- Казаков Валерий Петрович (11.07.1934—6.08.2010), ғалим-физик‑химик. СССР (1990) һәм Рәсәй (1991) Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, химия фәндәре докторы (1983), профессор (1986). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1984). II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы кавалеры (2002).
- Хисмәтуллин Рәшит Сәғит улы (7.12.1944), юрист, дәүләт һәм суд органдары эшмәкәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1993—1996 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының юстиция министры. Юридик фәндәр докторы (2002). Рәсәй Федерацияһының 2-се саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2000). Себучар станцияһы ауылынан[3].
Халҡы
Рәсәй Дәүләт статистикаһы федераль хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, край халҡы 1 806 393 (2024) кеше тәшкил итә. Халыҡ тығыҙлығы — 10.97 кеше/км2 (2024). Ҡала халҡы — 82.29 % (2015).
Приморье крайында 1989 йылда — 2763, 2002 йылда — 2101, 2010 йылда — 1564 башҡорт йәшәгәне теркәлгән[4][5][6].
Иҫкәрмәләр
- ↑ Шахрай С. М., Алексеев С. С., Собчак А. А., Конституционное совещание Российской Федерации, phaile Конституция Российской Федерации (урыҫ) // Российская газета — Россия: 1993. — Т. 102. — С. 102. — ISSN 1606-5484; 1560-0823
- ↑ Бакланов П. Я. и др. Географическое положение Приморского края // География Приморского края / Под ред. Г. А. Какориной. — 2-е изд. — Владивосток: Дальпресс, 2000. — С. 5-6. — 180 с. — ISBN 5-85832-080-5.
- ↑ Башҡорт энциклопедияһы — Хисмәтуллин Рәшит Сәғит улы(недоступная ссылка) (Тикшерелеү көнө: 30 ноябрь 2019)
- ↑ Йосопов Р. М. Башҡорт диаспоралары // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- ↑ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm 2020 йылдың 30 апрель көнөндә архивланған.
- ↑ Всероссийская перепись населения 2010. 2013 йылдың 15 март көнөндә архивланған.
Һылтанмалар
- Официальный сайт администрации Приморского края 2021 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған.
- Официальный сайт Законодательного собрания Приморского края
- Официальный сайт Избирательной комиссии Приморского края 2019 йылдың 24 октябрь көнөндә архивланған.
- Приморье в цифрах. Краткий статистический сборник / Приморскстат. — Владивосток, 2015. — 90 с.
- Приморье (физическая карта, масштаб 1:2 500 000) // Национальный атлас России. — М.: Роскартография, 2004. — Т. 1. — С. 281. — 496 с. — 3000 экз. — ISBN 5-85120-217-3.
- Информационный портал о спорте в Приморском крае 2021 йылдың 24 ғинуар көнөндә архивланған.
- «Приморский край» — Научно-популярные очерки учёных дальневосточного отделения РАН.
- Состояние окружающей среды в Приморском крае (WWF) 2011 йылдың 18 август көнөндә архивланған.
- Приморье в книге: Н. А. Гвоздецкий, Н. И. Михайлов. Физическая география СССР. М., 1978.
- Транспорт Приморского края 2015 йылдың 12 август көнөндә архивланған.
- Особо охраняемые природные территории Приморского края
