Мурманск өлкәһе
Му́рманск өлкәһе — Рәсәй Федерацияһы субъекты, Төньяҡ-Көнбайыш федераль округы составына инә.
Административ үҙәк — герой-ҡала Мурманск.
География
Мурманск өлкәһе Төньяҡ Европала урынлашҡан. Өлкә территорияһының яҡынса 70%-ын Кольский ярымутрауы биләй, шулай уҡ континенталь өлөшө, бер нисә ярымутрауҙар һәм утрауҙар бар. Өлкәнең ҙур өлөшө Төньяҡ поляр әйләнәһе аръяғында урынлашҡан.
Көнбайышта — Норвегия һәм Финляндия, көньяҡта — Карелия менән сиктәш. Ярҙары Аҡ һәм Баренц диңгеҙҙәре менән йыуыла.
Халҡы
Рәсәй Дәүләт статистикаһы федераль хеҙмәте буйынса өлкәнең халыҡ иҫәбе 656 438 (2024) кеше тәшкил итә. Халыҡ тығыҙлығы — 4.53 кеше/км2 (2024). Ҡала халҡы — 108.09 % (2015).
| йыл | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2010 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| барлыҡ халҡы, кеше | 567 672 | ▲ 799 527 | ▲ 965 462 | ▲1 146 757 | ▼ 892 534 | ▼ 795 409 |
| ҡала халҡы, кеше | 531 586 | ▲ 708 565 | ▲ 863 277 | ▲1 056 296 | ▼ 823 215 | ▼ 738 382 |
| ҡала халҡы, % | 93,6 | ▼ 88,6 | ▲ 89,4 | ▲ 92,1 | ▲ 92,2 | ▲ 92,8 |
Халыҡтың милли составы
Төп халҡы — саамдар.
Таблицала Мурманск өлкәһе халҡының 1%-нан ашыу тәшкил иткәндәр күрһәтелгән.
| Иҫәп йылдары | 1926 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2010 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Урыҫтар | 16 719 (73,1 %) | ▲244 693 (84,0 %) | ▲484 199 (85,3 %) | ▲676 319 (84,6 %) | ▲819 492 (83,8 %) | ▲965 727 (82,9 %) | ▼760 862 (85,2 %) | ▼642 310 (89,0 %) |
| Украиндар | 212 (0,9 %) | ▲16 730 (5,7 %) | ▲32 384 (5,7 %) | ▲56 279 (7,0 %) | ▲81 177 (8,3 %) | ▲105 079(9,0 %) | ▼56 845 (6,4 %) | ▼34 268 (4,8 %) |
| Белорустар | 121 (0,5 %) | ▲4039 (1,4 %) | ▲19 996 (3,5 %) | ▲29 449 (3,7 %) | ▲34 330 (3,5 %) | ▲38 794 (3,3 %) | ▼20 335 (2,3 %) | ▼12 050 (1,7 %) |
| Татарҙар | 311 (1,4 %) | ▲4446 (1,5 %) | ▲5566 (1,0 %) | ▲7521 (0,9 %) | ▲9530 (1,0 %) | ▲11 459 (1,0 %) | ▼7944 (0,9 %) | ▼5624 (0,8 %) |
| Коми | 715 (3,1 %) | ▲1121 (0,4 %) | ▲1659 (0,3 %) | ▲1830 (0,2 %) | ▲2007 (0,2 %) | ▲2167 (0,2 %) | ▲2177 (0,2 %) | ▼1649 (0,2 %) |
| Саамдар | 1708 (7,5 %) | ▲1755 (0,6 %) | ▼1687 (0,3 %) | ▲1715 (0,2 %) | ▼1565 (0,2 %) | ▲1615 (0,1 %) | ▲1769 (0,2 %) | ▼1599 (0,2 %) |
| Карелдар | 414 (1,8 %) | ▲3804 (1,3 %) | ▼3766 (0,7 %) | ▼3577 (0,4 %) | ▼3482 (0,4 %) | ▲3505 (0,3 %) | ▼2203 (0,2 %) | ▼1376 (0,2 %) |
| Финдар | 1697 (7,4 %) | ▲4317 (1,5 %) | ▼1197 (0,2 %) | ▼751 (0,1 %) | ▼710 (0,1 %) | ▼590 (0,05 %) | ▼426 (0,05 %) | ▼273 (0,03 %) |
Мурманск өлкәһендә 1989 йылда — 1320, 2002 йылда — 1162 башҡорт йәшәгәне теркәлгән[3].
Иҫкәрмәләр
- ↑ Переписи населения Российской Империи, СССР, 15 новых независимых государств
- ↑ Тома официальной публикации итогов Всероссийской переписи населения 2010 года 2013 йылдың 15 март көнөндә архивланған.
- ↑ Йосопов Р. М. Башҡорт диаспоралары // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
Һылтанмалар
- Правительство Мурманской области. Официальный портал органов исполнительной власти 2020 йылдың 27 ноябрь көнөндә архивланған.
- Законодательство Мурманской области
- Мурманская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 2008 йылдың 2 ғинуар көнөндә архивланған.
- Обзор состояния социальной сферы Мурманской области, на сайте НИСПа 2016 йылдың 7 декабрь көнөндә архивланған.
- Кольская энциклопедия 2018 йылдың 1 май көнөндә архивланған.
- Атлас Мурманской области
