Социаль хеҙмәткәр көнө (Рәсәй)
Социаль хеҙмәткәр көнө (рус. День социального работника (Россия) — Рәсәй Федерацияһында йыл һайын 8 июндә билдәләнгән һөнәри байрам. Ил халҡына ярҙам һәм социаль ярҙам күрһәтеүҙә социаль хеҙмәткәрҙәрҙең ролен таныу хөрмәтенә булдырылған[1][2].
Тарихы
Рәсәйҙә Социаль хеҙмәткәр көнөн рәсми булмаған билдәләү 1990 йылдар уртаһынан башлана. Социаль хеҙмәттәрҙең һәм халыҡты социаль яҡлау системаһының бөтә хеҙмәткәрҙәре өсөн һөнәри байрамды ғәмәлгә индереү башланғысы тәүге тапҡыр 1994 йылда Социаль хеҙмәттәр хеҙмәткәрҙәре ассоциацияһының йыллыҡ конференцияһында тәҡдим ителә[3].
Рәсми рәүештә Социаль хеҙмәткәр көнө Рәсәй Федерацияһы президенты Владимир Путиндың 2000 йылдың 27 октябрендәге 1796-сы «Социаль хеҙмәткәр көнө» тураһындағы указы менән булдырыла[4].
8 июнь датаһын һайлау тарихи ваҡиға менән бәйле: 1701 йылда ошо көндө Пётр I «Изге Патриархаттың ҡарт-ҡоролар (ғәриптәр) йортона ярлылар, ауырыуҙар һәм ҡарттарҙы беркетеү тураһында»ғы 1856-сы указға ҡул ҡуя. Был документ Рәсәйҙә социаль яҡлауҙың дәүләт системаһына нигеҙ һала.
Социаль хеҙмәткәр көнөн 2001 йылдың 8 июнендә тәүге тапҡыр рәсми рәүештә байрам итәләр[5].
Рәсәйҙә социаль өлкә
Һөнәр булараҡ, социаль эш Рәсәйҙә рәсми рәүештә 1980 йылдарҙың икенсе яртыһында барлыҡҡа килә. Социаль хеҙмәттәр күрһәтеү 2013 йылдың 28 декабрендәге «Рәсәй Федерацияһында граждандарға социаль хеҙмәтләндереү нигеҙҙәре тураһында»ғы федераль закон менән көйләнә, ул 2015 йылдың 1 ғинуарынан көсөнә инә. 2018 йылдың 1 ғинуарынан Берҙәм дәүләт социаль тәьминәт мәғлүмәт системаһы эшләй башлай. Социаль яҡлау өлкәһендә хөкүмәт сараларын тормошҡа ашырыу менән РФ Хеҙмәт Һәм социаль яҡлау министрлығы шөғөлләнә[3]. Рәсәйҙә халыҡты социаль яҡлауҙы норматив-хоҡуҡи яҡтан көйләү граждандар алдында дәүләттең социаль яуаплылығы, социаль партнёрлыҡ һәм социаль төркөмдәрҙең дифференциацияһы принцибы нигеҙендә тормошҡа ашырыла[6].
Социаль яҡлау системаһы объекттары булып ситтәрҙең ярҙамына мохтаж кешеләр тора, улар араһында өлкән йәштәгеләр, пенсионерҙар, инвалидтар, балалар һәм ауыр тормош хәленә эләккәндәр, эшһеҙҙәр, наркомандар, ауыр холоҡло үҫмерҙәр, тулы булмаған ғаиләләр, хөкөм ителгәндәр һәм яза ваҡытын үтәгәндәр, ҡасаҡтар, күскенселәр тора. Социаль яҡлау системаһы субъекттары булып социаль эш алып барған ойошмалар һәм кешеләр, шул иҫәптән дәүләт, йәмәғәт ойошмалары һәм махсус учреждениелар иҫәпләнә[7].
Саралар
Социаль хеҙмәткәр көнөндә Рәсәйҙең бөтә төбәктәрендә тантаналы саралар, концерттар, наградалар, ведомство һәм төбәк премиялары тапшырыу, шулай уҡ һөнәри конкурстар үткәрелә.
Халыҡты социаль яҡлау системаһының иң яҡшы хеҙмәткәрҙәренә дипломдар, почёт грамоталары һәм рәхмәт хаттары тапшырыла[8].
Шулай уҡ «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған халыҡты социаль яҡлау хеҙмәткәре» исеме һәм шундай уҡ төбәк исемдәре бирелә[9]. Был көндө ил һәм төбәк етәкселегенән рәсми ҡотлауҙар баҫыла[10].
Башҡортостанда
Башҡортостан Республикаһында Социаль хеҙмәткәр көнө киң билдәләнә. Был көндө байрамса йыйылыштар һәм концерттар, алдынғыларҙы бүләкләү, социаль координаторҙарҙы тәбрикләү тантаналары, райондарҙа һәм ҡалаларҙа урындағы кимәлдәге саралар уҙа.
Республикала Социаль хеҙмәткәр көнө — Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы системаһының 11 меңдән ашыу хеҙмәткәре өсөн дөйөм һөнәри байрам. Сараларҙа интернат-йорттар, социаль ярҙам үҙәктәре, социаль приюттар, реабилитация үҙәктәре, опека органдары хеҙмәткәрҙәре, социаль координаторҙар һәм башҡа белгестәр ҡатнаша[11].
2026 йылдың 9 июнендә Өфөләге «Башҡортостан» дәүләт концерт залында Социаль хеҙмәткәр көнөнә арналған тантаналы сара үтә. Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров социаль хеҙмәткәрҙәрҙе һөнәри байрамдары менән ҡотлай һәм социаль өлкәнең иң яҡшы вәкилдәрен дәүләт наградалары менән бүләкләй[12].
2026 йылдың 3 июнендә Өфөлә Башҡортостандың иң яҡшы социаль яҡлау системаһы хеҙмәткәрҙәре бүләкләнә. Наградаларҙы Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары — спорт министры Руслан Хәбибов тапшыра. Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының дәүләт наградалары һәм дипломдары менән Рәсәй пенсия социаль страховкалау фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса бүлексәһенең һәм Өфө хосписының 50-нән ашыу хеҙмәткәре билдәләнә[13].
Башҡортостандың райондарында һәм ҡалаларында Социаль хеҙмәткәр көнөнә арналған саралар үтә. «Берҙәм Рәсәй» партияһы вәкилдәре, депутаттар һәм әүҙемселәр даими рәүештә өлкән йәштәге кешеләргә, инвалидтарға, күп балалы ғаиләләргә, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләренә һәм ауыр тормош хәлендә ҡалғандарға ярҙам иткән белгестәрҙе ҡотлай. Саралар Ҡыйғы, Борай, Бөрө, Туймазы райондарында, Октябрьский ҡалаһында уҙа[14].
Башҡа илдәрҙә социаль хеҙмәткәрҙәр көнө
Социаль хеҙмәткәрҙәрҙең һөнәри байрамы донъяның төрлө илдәрендә билдәләнә, уны үткәреү датаһы һәм статусы төрлөсә булырға мөмкин. Шулай уҡ Бөтә донъя социаль эш көнө бар, ул халыҡ-ара статусҡа эйә һәм марттың өсөнсө шишәмбеһендә билдәләнә[15]. Ул 1983 йылда Халыҡ-ара социаль хеҙмәткәрҙәр федерацияһы (IFSW) тарафынан булдырыла[16].
Беларусь Республикаһында Социаль яҡлау хеҙмәткәрҙәре көнө йыл һайын 5 ғинуарҙа билдәләнә. Был һөнәри байрам Беларусь Республикаһы президентының 1998 йылдың 26 мартындағы 157-се указы менән булдырыла[17].
Украинала Социаль өлкә хеҙмәткәре көнө ноябрҙең беренсе йәкшәмбеһендә билдәләнә[18].
Әрмәнстанда Социаль хеҙмәткәр көнө 4 ноябрҙә үтә[2].
Ҡаҙағстанда Социаль яҡлау системаһы хеҙмәткәрҙәре көнө октябрҙең һуңғы йәкшәмбеһендә билдәләнә[19].
Иҫкәрмәләр
- ↑ Когда отмечают День социального работника в 2026 году (28 май 2026). 10 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ 1 2 День социального работника 2026: история, традиции, какого числа отмечают праздник в России и мире (12 ноябрь 2025). 10 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ 1 2 День социального работника (8 июнь 2020). 10 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 27.10.2000 г. № 1796 (27 октябрь 2000). 10 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ Ольга Дмитренко. День социального работника: история и традиции праздника. Российская газета (26 май 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2026.
- ↑ Особенности нормативно-правового регулирования социальной защиты населения в Российской Федерации. КиберЛенинка. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2026.
- ↑ Развитие системы социальной защиты и её структурных элементов в России. КиберЛенинка. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2026.
- ↑ Мишустин наградил соцработников в их профессиональный праздник. ТАСС (8 июнь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2026.
- ↑ Заслуженный работник социальной защиты населения Российской Федерации. Государственные награды Российской Федерации. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2026.
- ↑ Путин поздравил российских соцработников с профессиональным праздником (8 июнь 2025). 4 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑
Глава Башкортостана поблагодарил соцработников за их благородный труд
- ↑ Азат Гиззатуллин. Глава Башкирии отметил госнаградами лучших представителей социальной сферы. Башинформ (9 июнь 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2026.
- ↑ В Уфе наградили лучших работников системы социальной защиты Башкортостана. Правительство Республики Башкортостан (3 июнь 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2026.
- ↑ В районах Башкортостана поздравили работников социальной сферы с профессиональным праздником. bashkortostan.er.ru (9 июнь 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2026.
- ↑ 18 марта — Всемирный день социальной работы: история, традиции, поздравления (18 март 2025). 10 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ 17 марта — Всемирный день социальной работы: Миссия помощи и поддержки. Министерство труда и социальной защиты Чувашской Республики. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2026.
- ↑ 105 лет со дня образования органов по труду и социальной защите. Министерство труда и социальной защиты Республики Беларусь. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2026.
- ↑ День социального работника 2026: какого числа, история и традиции праздника. 10 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ 27 октября – День работников системы социальной защиты Казахстана. gov.kz (24 октябрь 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2026.
