Чепиков Сергей Владимирович
Серге́й Влади́мирович Че́пиков (30 ғинуар 1967 йыл, Хор (Хабаровск крайы), Хабаровск крайы, СССР) — Рәсәй дәүләт эшмәкәре һәм Дәүләт думаһы депутаты. Совет һәм Рәсәй биатлонсыһы һәм саңғысыһы, биатлон буйынса ике тапҡыр олимпия чемпионы һәм ике тапҡыр донъя чемпионы.
Яңы Рәсәй тарихында биатлон буйынса Донъя кубогының беренсе еңеүсеһе. СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1988). Олимпия уйындарында алты тапҡыр ҡатнаша. «Динамо» (Свердловск/Екатеринбург) өсөн сығыш яһай. Биатлон буйынса Рәсәй йыйылмаһының тренер-консультанты һәм Рәсәй биатлонсылар союзы вице-президенты була.
VII һәм VIII саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты (2016 йылдан), Свердловск өлкәһе Закондар сығарыу йыйылышы депутаты (2011—2016), Свердловск өлкәһе өлкә думаһы депутаты (2008—2011). «Берҙәм Рәсәй» фирҡәһе ағзаһы.
Биографияһы
Сергей Чепиков Хабаровск крайының Хор эшселәр ҡасабаһында тыуған. Уның ата-әсәһе сығышы менән Белоруссиянан, әммә репрессиялана һәм Алыҫ Көнсығышҡа һөргөнгә ебәрелә. Юғары уҡыу йортон тамамлағас, атаһы Владимир Чепиковты Алтай крайының Бийск ҡалаһына эшкә йүнәлтәләр, ғаилә уның янына күсеп бара. Ул ваҡытта Сергейға өс ай була[1][2][3].
Спорт карьераһы
Сергей бала сағында баскетбол, волейбол, хоккей уйнай. Айырыуса хоккей менән мауыға. Йәйге каникулдарҙа Кострома өлкәһенә юллана һәм олатаһы эшләгән тирҙа атыуҙа күнекмәләр үткәрә. Спорт төрөн һайлауға тренер Иван Чумичев йоғонто яһай, ул хоккей күнекмәләренә килә һәм Сергейҙы биатлон менән шөғөлләнергә күндерә[1][2][3].
13 йәшендә Чепиковты Свердловск спорт йүнәлешле интернатына саҡыралар. Унда 1982 йылдан РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры Павел Береснев етәкселегендә шөғөлләнә[4][5]. Ул ваҡытта Сергей Чепиков спорт мәктәбенең иң билдәле спортсыһы булмай, әммә тырыш булыуы арҡаһында 1985 йылда Советтар Союзының йәштәр йыйылма командаһына индерелә[1][2][3].
Биатлон (1987—1994)
1987 йылда Финляндияның Лахти ҡалаһында юниорҙар араһында донъя чемпионатында Сергей Чепиков өс алтын миҙал яулай, урындағы матбуғатта уны «биатлон принцы» тип атайҙар. Бер йылдан һуң, 1988 йылда Канаданың Калгари ҡалаһында үткән ҡышҡы Олимпия уйындарында Чепиков 10 километрға шәхси спринтта бронза һәм йыйылма команда составында 4×7,5 километрлыҡ эстафетала алтын миҙал яулай[1][2][3].
1989 йылда Австрияның Файстритц ҡалаһында үткән донъя чемпионатында 22 йәшлек Чепиков 10 километрға команда ярышында алтын яулай. Чепиков һуңынан совет биатлоны тарихында тәүге тапҡыр 1989/1990 һәм 1990/1991 йылдар миҙгелендә ике тапҡыр Донъя кубогына эйә була[1][2][3].
1990 йылда Минскиҙа үткән Донъя чемпионатында 20 км-ға шәхси уҙышта көмөш һәм Хольменколлен трассаһында 10 км-ға спринтта бронза миҙал яулай. 1991 йылда Лахтиҙа донъя чемпионаты барышында Чепиков 10 км команда ярышында бронза һәм 4×7,5 км эстафетала көмөш миҙал яулай[2][1].
1992 йылда Францияның Альбервиль ҡалаһында үткән ҡышҡы Олимпия уйындарында Чепиков 4×7,5 километрлыҡ эстафетала йыйылма команда составында көмөш миҙал эйә була[2][1].
1993 йылда Болгарияның Боровец ҡалаһында үткән биатлон буйынса донъя чемпионатында Сергей Чепиков 10 километрға команда уҙышында көмөш, 20 километрға шәхси ярышта бронза һәм 4×7,5 километрлыҡ эстафетала көмөш миҙалға ирешә[2][1].
1994 йылда Норвегияның Лиллехаммер ҡалаһында үткән ҡышҡы Олимпиадала Сергей Чепиков 10 км спринтта алтын яулай. Ул 4х7,5 км эстафетала Рәсәй командаһын етәкләй, ә команда көмөш миҙалдар яуланы. Чепиков шулай уҡ Уйындарҙы асыу тантанаһында Рәсәй командаһы өсөн флаг йөрөтөүсе була[7][1][2][8].
Саңғы ярыштары (1995—1998)
1995 йылда Сергей Чепиков биатлондан саңғы ярыштарына күсергә ҡарар итә. Әммә үҙе өсөн яңы спорт төрөндә ҙур уңыштарға өлгәшә алмай. 1998 йылда Японияның Нагано ҡалаһында үткән ҡышҡы Олимпия уйындарында Рәсәй командаһы составында 4×10 километрлыҡ эстафетала 5се урын уның иң ҙур уңышы була[1].
Япониялағы Олимпиаданан һуң 31 йәшлек Сергей Чепиков спорт карьераһын тамамларға ҡарар итә. Урал дәүләт техник университетының физик культура факультетына уҡырға инә һәм уны 2003 йылда тамамлай[1][8][9].
Биатлон (2001—2006)
2001 йыл башында Чепиков Рәсәй биатлонсылар союзы президенты Александр Тихонов уны биатлонға кире ҡайтырға күндерә. Физик әҙерлеген тергеҙеү өсөн тағы ике йыл кәрәк була[10][2][1].
Чепиков 2002 йылда АҠШ-тың Солт-Лейк-Сити ҡалаһында үткән ҡышҡы Олимпия уйындарыннда ҡатнашыу хоҡуғын ала, унда команда 4×7,5 километрлыҡ эстафетала 4се урынға сыға[1].
2003 йылда Ханты-Мансийск ҡалаһында биатлон буйынса донъя чемпионатында Чепиков 4х7,5 км эстафетала көмөш миҙал яулай. Шул уҡ миҙгелдә Донъя кубогы турнир таблицаһында 7-се урынды биләй. 2003/2004 йылдарҙағы киләһе миҙгелдә Чепиков Италияның Анхольцында үткән спринтта еңә[2][1].
2006 йылда Сергей Чепиков алтынсы Олимпиадаһында ҡатнаша. Италияның Турин ҡалаһында үткән ҡышҡы Олимпия уйындарында Рәсәй командаһы составында 4×7,5 саҡрымлыҡ эстафетала көмөш миҙал яулай[2][1].
Туринда үткән Олимпиаданан һуң Сергей Чепиков 2010 йылда Канаданың Ванкувер ҡалаһында үтәсәк Ҡышҡы Олимпия уйындарына әҙерләнеү пландары тураһында белдерә, әммә 2007 йылдың март аҙағында спорт карьераһының тамамланыуы тураһында иғлан итә[11][2][1].
Спорт күрһәткестәре статистикаһы
- Ҡышҡы Олимпия уйындары
(
x 2 +
x 3 +
x 1)
1988 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында спринтта бронза миҙал, ә 1994 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында ошо уҡ дисциплинала алтын миҙал яулай. Олимпия эстафеталарында Калгариҙа алтын миҙал, шулай уҡ өс көмөш миҙал яулай (Альбервилдә, Лиллехаммерҙа һәм Туринда).
(
x 2 +
x 8 +
x 3)
Команда уҙышында (1989) һәм ҡатнаш эстафетала (2006) ике тапҡыр донъя чемпионы. Шулай уҡ уның иҫәбендә донъя чемпионатында 8 көмөш миҙал һәм 3 бронза миҙал.
- Донъя кубогы
Ике тапҡыр Донъя кубогы еңеүсеһе (1990, 1991).
Тренер һәм функционер карьераһы
1984 йылдың апреленән алып Сергей Чепиков спорт сығыштары менән параллель рәүештә «Динамо» спорт йәмғиәтенең Свердловск өлкә советы инструкторы булып эшләй[1][8].
Чепиков, спорт карьераһын тамамлағас, 2007—2008 йылдарҙа Рәсәй Эске эштәр министрлығының Урал округы эске ғәскәрҙәренең спорт йыйылма командаһының баш тренеры була[1][8].
2010—2013 йылдарҙа биатлон буйынса Рәсәй йыйылма командаһының тренер-консультанты[1][8].
2011—2014 йылдарҙа Рәсәй биатлонсылар союзы идараһы ағзаһы[8].
2018 йылдың 18 майынан 2018 йылдың 11 июленә тиклем Рәсәй биатлонсылар союзы вице-президенты[12][13].
Белеме
Урал дәүләт техник университетының физик культура факультетын тамамлаған (Екатеринбург, хәҙер — Урал федераль университеты). Бынан алда ул ошо уҡ юғары уҡыу йортон «Сәнәғәт предприятиеларын электр менән тәьмин итеү» һөнәре буйынса тамамлай[14].
Сәйәси карьераһы
Сергей Чепиковты сәйәсәткә 2006 йылда Свердловск өлкәһенең губернаторы Эдуард Россель саҡыра[15]. 2006 йылдың июнендә Чепиков «Берҙәм Рәсәй» партияһына инә, партияның төбәк сәйәси советы президиумы ағзаһы була[8].
2008 йылдың 2 мартында Свердловск өлкәһе Өлкә Думаһы депутаты итеп һайлана, социаль сәйәсәт буйынса комитет ағзаһы итеп һайлана. 2011 йылдың 4 декабрендә Свердловск өлкәһенең закондар сығарыу йыйылышына сираттан тыш һайлауҙарҙа йәнә «Берҙәм Рәсәй» партияһынан депутат итеп һайлана. Социаль сәйәсәт буйынса комитет рәйесе урынбаҫары була, физик культура, спорт, туризм һәм йәштәр сәйәсәте мәсьәләләре өсөн яуаплы була[16][17][8].
2016 йылдың 18 сентябрендә 170-се Березов бер мандатлы һайлау округы буйынса «Берҙәм Рәсәй» ҙән VII саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты итеп һайлана (Свердловск өлкәһе). Дәүләт думаһында «Берҙәм Рәсәй» фракцияһына һәм физик культура, спорт, туризм һәм йәштәр эштәре буйынса комитетына инә. Һуңыраҡ — транспорт һәм төҙөлөш комитеты ағзаһы[18][16]. [16][19][8].
2016 йылдан 2021 йылға тиклем VII саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты вазифаһында закондар сығарыу инициативаһы һәм федераль закон проекттарына төҙәтмәләр индереү авторҙашы була[20]. Чепиков үҙе һүҙҙәренсә, спорт комитеты сиктәрендә ул ГТО комплексын үҫтереү, спорт резервын әҙерләү мәсьәләләре, шул иҫәптән спорт йүнәлешендәге интернаттарҙы тергеҙеү мәсьәләләре, шулай уҡ допинг темаһы менән шөғөлләнә[5].
Санкциялар
2022 йылдың 23 февралендә Европа берлегенең санкциялар исемлегенә индерелә[21].
Чепиков шулай уҡ АҠШ, Бөйөк Британия, Канада, Швейцария, Австралия, Япония, Украина һәм Яңы Зеландияҙың санкциялар исемлегенә индергән[22].
Шәхси тормошо һәм мауығыуҙары
Өйләнгән, өс ул һәм өс ҡыҙ атаһы. Биатлонсы Елена Мельникова-Чепикова менән никахтан өлкән улы Прохор (1994) бар. Елена Чепикова менән икенсе никахта Елизавета, Дарья, Арина, Мирослав (2014) һәм Платон (2018) тыуған[23][24][25][3][8].
Ул төрлө жанрҙарҙағы һәм стилдәрҙәге музыканың ҙур белгесе. Винил пластинкаларҙың һәм компакт-дисктарҙың ҙур коллекцияһы хужаһы. Йырлай. Фәлсәфә менән ҡыҙыҡһына[3][2].
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
- IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (27 июнь, 2007 йыл) — физик культура һәм спортты үҫтереүҙәге ҡаҙаныштары һәм күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн[26][8]
- «Шәхси батырлыҡ өсөн» ордены (1994)[8]
- «Почёт Билдәһе» ордены (1988)[8]
- СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1988)[1]
- Эске эштәр министрлығының беренсе дәрәжә «Хеҙмәт отличиеһы өсөн» миҙалы[8]
- Екатеринбургтың почетлы гражданы (2006)[1]
- «Екатеринбург ҡалаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» Почет билдәһе[8][1]
Шулай уҡ Рәсәй Федерацияһы Эске эштәр министрлығы полковнигы[8].
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Чепиков Сергей Владимирович. Спорт-на-Урале (16 сентябрь 2012). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июнь 2021.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Чепиков Сергей Владимирович. sportslive.ru (16 сентябрь 2012). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июнь 2021. Архивировано 13 май 2021 года.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 С днём рождения, Сергей Чепиков! GoProSport.ru (30 ғинуар 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июнь 2021. Архивировано 13 июнь 2021 года.
- ↑ Спорт на Урале - Береснев Павел Алексеевич. sportufo.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 июнь 2017. Архивировано 15 май 2017 года.
- ↑ 1 2 Сергей Чепиков - на новом подъеме. Газета «Спорт-аншлаг». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2017. Архивировано 4 июнь 2018 года.
- ↑ Биатлон (ингл.) — 2006.
- ↑ Проход с флагом вдохновляет. Спорт-Экспресс (27 ғинуар 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июнь 2021. Архивировано 13 июнь 2021 года.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Чепиков, Сергей Владимирович. ТАСС. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июнь 2021. Архивировано 24 июнь 2021 года.
- ↑ Вся дума. Коммерсант (7 ноябрь 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июнь 2021. Архивировано 21 ғинуар 2021 года.
- ↑ Настоящий полковник. Championat.com (6 май 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июнь 2021. Архивировано 13 июнь 2021 года.
- ↑ Сергей Чепиков решил готовиться к своей седьмой Олимпиаде. NEWSru.com (17 май 2006). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июнь 2021. Архивировано 13 июнь 2021 года.
- ↑ Чепиков: новое руководство СБР намерено создать благоприятный климат в сборной России. ТАСС (18 май 2018). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июнь 2021. Архивировано 13 июнь 2021 года.
- ↑ Сергей Чепиков рассказал, при каком условии может остаться в СБР. Спорт день за днём (10 июль 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июнь 2021. Архивировано 24 июнь 2021 года.
- ↑ Чепиков, Сергей Владимирович. ТАСС. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 февраль 2022. Архивировано 27 июнь 2021 года.
- ↑ «Себе двадцатилетнему я бы посоветовал меньше растрачивать время на несерьезные вещи – жизнь очень коротка». УралПолит (26 май 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 июнь 2021. Архивировано 13 июнь 2021 года.
- ↑ 1 2 3 Провал Газзаева и новый срок Валуева. Кто из экс-спортсменов попал в Думу. РБК (24 сентябрь 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 октябрь 2021. Архивировано 27 октябрь 2021 года.
- ↑ Приложение к постановлению Центральной избирательной комиссии Российской Федерации от 23 сентября 2016 г. N 56/541-7. Российская газета (24 сентябрь 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 июнь 2021. Архивировано 14 апрель 2021 года.
- ↑ Чепиков Сергей Владимирович. Государственная дума РФ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 октябрь 2021. Архивировано 9 декабрь 2021 года.
- ↑ Приложение к постановлению Центральной избирательной комиссии Российской Федерации от 23 сентября 2016 г. N 56/541-7. Российская газета (24 сентябрь 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 июнь 2021. Архивировано 14 апрель 2021 года.
- ↑ Объекты законотворчества :: Система обеспечения законодательной деятельности. sozd.duma.gov.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июнь 2021. Архивировано 26 сентябрь 2019 года.
- ↑ Official Journal of the European Union L 042I. COUNCIL REGULATION (EU) 2022/259. — 2022. — ISSN 1977-0677.
- ↑ PEP: Чепиков Сергей Владимирович, Государственная Дума, депутат, член комитета по государственному строительству и законодательству. rupep.org. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 ғинуар 2023.
- ↑ Сергей Чепиков: «О воле к победе, командном духе и о том, почему он не любит лыжи». Комсомольская правда (24 июль 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 июнь 2021. Архивировано 14 июнь 2021 года.
- ↑ Сергей Чепиков: рубиться насмерть за яблонь цвет. Спорт-Экспресс (27 ғинуар 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 июнь 2021. Архивировано 13 май 2021 года.
- ↑ В семье олимпийского чемпиона Чепикова родился шестой ребенок. ТАСС (25 июнь 2018). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 июнь 2021. Архивировано 14 июнь 2021 года.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 27 июня 2007 г. № 820. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 июнь 2010. Архивировано из оригинала 28 июль 2013 года.
Һылтанмалар
- Официальный сайт Сергея Чепикова
- Профайл на сайте Госдумы
- История-биография Сергея Чепикова на Sportslive.ru
- Интервью «Спорт-Экспрессу» (2017)
- Интервью «УралПолиту» (2021)
Ҡалып:Чемпионы мира по биатлону в командной гонке Ҡалып:Чемпионы мира по биатлону в смешанной эстафете