Спиваков Владимир Теодорович

Влади́мир Теодо́рович Спивако́в 1944 йылда Өфөнөң Сталин районында, шул уҡ йылдың 5 декабрендә Башҡорт АССР-ының Черниковск ҡалаһы итеп айырылған районда (хәҙер ҡабат Өфө ҡалаһы эсендә, йәһүд ғаиләһендә тыуа^[3][4][5], бында уның ата-әсәһе һуғыш йылдарында эвакуациялана.

Атаһы — Теодор Владимирович Спиваков (1919—1977) — инженер-технолог, һуғыш башланыр алдынан Одесса ҡалаһынан хеҙмәткә алына, ауыр яраланып, демобилизациялана һәм Өфө мотор заводында термик цехтың өлкән контроль мастеры булып эшләй^[6].

Әсәһе — Ленинград консерваторияһын тамамлаған пианистка Екатерина Осиповна Вайнтрауб (1913—2002) — Кишинёвта тыуған, Одессала үҫкән,^[7] Ленинград блокадаһында ҡалған, унан Башҡортостанға эвакуацияланған^[8]; Өфө мотор заводының «Ударник» клубында концертмейстер булып эшләй. Музыканттың Одессала ҡалған туғандарының күбеһе (шул иҫәптән олатаһы һәм өләсәһе) һәләк була^{[9][10][7][11]}.

Һуғыштан һуң Спиваковтар ғаиләһе Ленинградҡа ҡайта: әсәһе музыка мәктәбендә уҡыта, атаһы табип диетолог була.^[12][13]

1955 йылда Владимир Спиваков Ленинград консерваторияһының махсус музыка мәктәбенә инә, Л. М. Сигал һәм В. И. Шер кластарында белем ала.

1963 йылда Мәскәү консерваторияһы эргәһендәге Үҙәк музыка мәктәбен тамамлай. 1963—1968 йылдарҙа Мәскәү консерваторияһында Юрий Янкелевич класында уҡый. 1970 йылда уның етәкселегендә аспирантура тамамлай.

1965 йылдан концерттар менән сығыш яһай. 1970 йылдан Мәскәү филармонияһы солисы.

Сергей Довлатов «Соло на ундервуде» тигән китабында Спиваковтың тормошон һүрәтләй^[14]

1975—1990 йылдарҙа Гнесиндар исемендәге Музыкаль педагогия институтында уҡыта, профессор була^[15]. 1994—2005 Цюрихта оҫталыҡ кластары үткәрә.

1979 йылда «Виртуозы Москвы» тигән камера оркестрын ойоштора, уға әле лә етәкселек итә. 1979 йылда Чикаго симфоник оркестры менән тәүләп симфоник оркестр дирижёры сифатында сығыш яһай. 1984 йылда Леонард Бернстайн уға үҙенең дирижёрлыҡ таяҡсаһын бүләк итә.

1999—2003 йылдарҙа Рәсәй милли оркестрына етәкселек итә. Әле Рәсәй Милли филармоник оркестры уның ҡулы аҫтында эшләй.

1989 йылдан — Кольмарҙа Музыкаль фестивалдең художество етәксеһе. 2001 йылда «Владимир Спиваков саҡыра…» тигән Мәскәү халыҡ-ара фестивален ойоштора, ул ике йылға бер үткәрелә (икенсеһе — 2003, өсөнсөһө — 2005 йылда).

1989 йылдан Владимир Спиваков — билдәле халыҡ-ара конкурстарҙың (Париж, Генуя, Лондон, Монреаль) жюри ағзаһы һәм Испанияла Сарасате исемендәге скрипкасылар конкурсы президенты. 2002 йылда Мәскәүҙә П. И. Чайковский исемендәге ХII Халыҡ-ара конкурстың скрипкасылар жюрийы етәксеһе була.

1994 йылда Владимир Спиваковтың Халыҡ-ара хәйриә фондын ойоштора, һәләтле йәш музыканттар уның стипендаты була.

Мәскәү халыҡ-ара Музыка йортон нигеҙләүсе (2002) һәм уның президенты (2003).

2010 йылдың 26 июленән — Мәҙәниәт буйынса Патриарх советының (рус православие сиркәүе) ағзаһы^[16]

1989 йылдан Мәскәүҙә, Испанияла һәм Францияла йәшәй.

Солист сифатында Владимир Спиваков донъяның күп симфоник оркестрҙары менән сығыш яһай (улар араһында — Мәскәү, Ленинград, Лондон, Вена, Берлин һәм Нью-Йорк филармоник оркестрҙары, Консертгебау оркестры, Париж, Филадельфия, Питтсбург, Чикаго һәм Кливлендтың симфоник оркестрҙары).

Дирижёрлыҡ оҫталығына Спиваков Рәсәйҙә Горький (Түбәнге Новгород) консерваторияһы профессоры Израиль Гусмандан, АҠШ-та дирижёрҙар [ Леонард Бернстайн] һәм Лорин Маазелдән өйрәнә. Дирижёр сифатында Владимир Спиваков донъяның ҙур-ҙур залдарында «Виртуозы Москвы» һәм Рәсәй Милли филармоник оркестры менән генә түгел, Европа һәм Американың билдәле оркестрҙары менән дә сығыш яһай (улар араһында — Лондон, Чикаго, Филадельфия, Кливленд һәм Будапешт симфоник оркестрҙары, «Ла Скала» театрының һәм Санта-Чечилия академияһының, Кёльн филармонияһының һәм Француз радиоһының оркестрҙары).

Владимир Теодорович Спиваков йыл һайын «Crescendo» халыҡ-ара музыка фестивалендә^[17] һәм А. Сахаров исемендәге Халыҡ-ара сәнғәт фестивалендә (Түбәнге Новгород ҡ.) ҡатнаша.

• 1974 — Моцарт В. А. Ике скрипка, виолончель һәм орган өсөн соната (LP, «Мелодия» грамяҙмалар фирмаһы, С10 05209-12)
• 1977 — П. И. Чайковский: Скрипка менән оркестр өсөн концерт ре мажор, 35-се әҫ. (LP, «Мелодия» грамяҙмалар фирмаһы, С10-08549-50)
• 1979 — Владимир Спиваков уйнай һәм дирижёрлыҡ итә (LP, «Мелодия» грамяҙмалар фирмаһы, С10-13127-8)
• 1979 — Vladimir Spivakov Plays Schubert, Paganini And Brahms (LP, Angel Records, US, SZ-37574)
• 1979 — Скрипка миниатюралары (LP, «Мелодия» грамяҙмалар фирмаһы, С10-17555 003)
• 1990 — В. А. Моцарт: Ҡыллы оркестр өсөн өс дивертисмент (LP, «Виртуозы Москвы», «Мелодия» грамяҙмалар фирмаһы, А10 00037 002)

• Беренсе ҡатыны — скрипкасы һәм дирижёр Светлана Борисовна Безродная (ҡыҙ фамилияһы — Левина)^[32].
• Икенсе ҡатыны — пианистка Виктория Валентиновна Постникова; улы Александр.
• Өсөнсө ҡатыны — тележурналист Сати Зареновна Спивакова (ҡыҙ фамилияһы Саакянц); ҡыҙҙары Екатерина, Татьяна һәм Анна.
  • Һеңлеһе Елизавета мәрхүм булғас, Владимир Спиваков уның ҡыҙын тәрбиәгә ала^[33].

• 1997 йылға тиклем Владимир Спиваков оҫта Франческо Гобетти яһаған скрипкала уйнай, уны уға профессор Янкелевич бүләк итә. 1997 йылдан музыкант Антонио Страдивари эшләгән скрипкала уйнай, был ҡоралды уға уның талантына баш эйеүсе меценттар ғүмерлек файҙаланыуға бирә^[34].
• 2014 йылда Салауат ҡалаһында һәләтле балалар өсөн уның исемендәге музыка мәктәбе асыла^[35]
• Музыканттың 50 йәше тулыу уңайынан Рәсәй Космосты тикшереү үҙәге бәләкәй планеталарҙың береһенә Владимир Спиваков исемен бирә.
• Музыкант идиш, инглиз, француз, испан һәм немец телдәрендә һөйләшә^[7].
• Владимир Спиваковҡа бағышланған әҫәрҙәр: Арво Пярт, скрипка һәм фортепано өсөн «Көҙгөләге көҙгө» (1978), Альфред Шнитке, тенор, скрипка, тромбон, клавесин, һуҡма һәм ҡыллы ҡоралдар өсөн «Иеронимус Босх картиналары буйынса биш фрагмент» (1994)^[36], Исаак Шварц, Рауль Валленберг иҫтәлегенә оркестр өсөн «Һары йондоҙҙар» концерты (2000)^[37], Вячеслав Артемов, «Шым еләҫлек» симфонияһы (2008)^[34].
• Владимир Спиваков спорт ярата, бокс буйынса 2-се разрядҡа эйә^[38].