Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Домашников Борис Фёдорович

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Домашников фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Борис Фёдорович Домашников (рус. Борис Фёдорович Домашников; 1924 йылдың 5 апреле, Лухский район[d], Иваново өлкәһе — 2003 йылдың 20 июне, Өфө, Башҡортостан Республикаhы, Рәсәй) — совет һәм Рәсәй рәссамы, пейзаж жанрында эшләгән рәссам. СССР-ҙың халыҡ рәссамы (1982), РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (1975), РСФСР-ҙың атҡаҙанған рәссамы (1965), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1965). Рәсәй Художество академияһының мөхбир ағзаһы (1997), СССР Рәссамдар союзы ағзаһы (1954).

Биографияһы

Б. Домашников 1924 йылдың 5 апрелендә Иваново-Вознесенск губернаһының Кригоузово ауылында тыуған.

1935 йылда ғаиләһе Өфөгә күсеп килгән.

1950 йылда Башҡорт театр-художество училищеһын тамамлаған (педагогы А. Э. Тюлькин).

Училищены тамамлағандан һуң мәктәптә рәсем һәм черчение уҡыта, Өфө ҡурсаҡ театрында декоратор булып эшләй[1].

1949 йылдан республика, Бөтә Союз һәм халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә даими ҡатнашҡан. 1953 йылдан башлап уның шәхси күргәҙмәләре Өфө, Октябрьский, Салауат, Мәскәү, Ленинград, Магнитогорск, Новосибирск, Пермь, Саранск, Свердловск, Һарытау ҡалаларында, шулай уҡ Прага, Карловы-Вары, Пештаны һәм Бейек Татр ҡалаларында ойошторолған.

1996 йылда Рәсәй Художество академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана.

Борис Домашников 1957 йылда Мәскәүҙә уҙған Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале лауреаты була, 1977 йылда Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ булған. 1967 йылда «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнгән.

Б. Домашников 2003 йылдың 20 июнендә Өфөлә вафат булған[2].

Ижады

Б. Домашников 1960—1990 йылдарҙа Башҡортостан һәм Рәсәй пейзаж сәнғәте үҫеше менән бәйле рәссамдарҙың береһе була. Уның ижадының төп темаһын Рәсәй, Урал һәм Башҡортостан тәбиғәте тәшкил итә. Уның картиналарында тәбиғәт темаһы, төҫ һәм композицияға иғтибар ҙур урын биләй[3].

Тәүге әһәмиәтле әҫәрҙәренең береһе — «Ҡала ситендәге ҡыш» (1956). 1950-се йылдарҙың икенсе яртыһында ул «Көньяҡ Урал буйлап» серияһын ижад итә, шулай уҡ «Май. Ҡайынлыҡ» (1960), «Көҙ. Электричка» (1971) кеүек картиналарында тәбиғәт образын һүрәтләй.

1950—1970-се йылдарҙа яҙылған «Рәсәй ҡорамдары» серияһында боронғо урыҫ архитектураһы һүрәтләнә. Был циклға «Новгородта» (1958), «Ростов кремлендә яҙ», «Псков. Троица соборы» (икеһе лә — 1966), «Василий Блаженный соборы» (1975) һәм башҡа әҫәрҙәр инә.

1960-се йылдарҙың икенсе яртыһынан рәссамдың стиле шартлылыҡҡа һәм дөйөмләштереүгә ынтыла башлай. Ул импрессионизм алымдарын ҡуллана, шул иҫәптән еңел һөртөштөрҙән файҙалана. 1970-се йылдарҙағы эштәре декоратив сағыулығы һәм бай колориты менән айырылып тора.

Домашников пейзаждарында кеше образдары ла мөһим урын биләй. «Киске сеанс» (1969), «Яҙ һәм рәссамдар» (1970), «Поезд менән пейзаж» (1981) картиналарында кеше менән тәбиғәттең үҙ-ара бәйләнеше күрһәтелә.

Уның ижадында Мәскәүҙең Ҡыҙыл майҙанына арналған әҫәрҙәр айырым цикл тәшкил итә. «Ҡыҙыл майҙан күренеше» (1975), «Ҡыҙыл майҙанда» (1977), «Май. Ҡыҙыл майҙан» (1991), «Илде һағыныу» (2000) картиналары ошо темаға ҡарай. Патриотик йүнәлештәге «Тыуған ил» (1970), «Еңеү көнө» һәм «Хәтер» (1985) әҫәрҙәре лә билдәле.

Башҡортостан һәм Урал тәбиғәтенә арналған «Ҡариҙел» (1969), «Уяныу» (1983), «Тынлыҡ» (1990), «Урал тураһында риүәйәт» (1974), «Ҡарт Урал», «Станцияла яҙ» (1993) картиналарында пейзаж дөйөмләштерелгән образдар аша бирелә. «Зыярат», «Көҙ. Мәсет. Ғибәҙәтханаға юл», «Манара менән Өфө романсы» (1992) әҫәрҙәрендә Башҡортостандағы төрлө мәҙәни һәм дини традицияларҙың бергә йәшәүе сағылыш таба.

Домашниковтың эштәре М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, Дәүләт Третьяков галереяһында, Дәүләт Рус музейында, шулай уҡ Рәсәй һәм сит илдәрҙең музейҙары, галереялары һәм шәхси коллекцияларында һаҡлана[2].

Ғаиләһе

Улы Виктор Домашников (1956 йылда тыуған, рәссам)[4].

Хәтер

Б. Домашников иҫтәлегенә Өфөләге урамдарҙың береһенә уның исеме бирелгән. Шулай уҡ Салауат урамы, 17-се йортта, рәссамдың 30 йылдан ашыу ижад оҫтаханаһы урынлашҡан бинала, уға арналған мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[4][2].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1965);
  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған рәссамы (1965);
  • РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (1975);
  • СССР-ҙың халыҡ рәссамы (1982);
  • Салауат Юлаев исемендәге премия (1977) «Ленинға», «Ҡыҙыл майҙан», «Башҡортостанда август», «Урал әкиәте», «Тағы ла яҙ» картиналар серияһы өсөн;
  • «Почёт Билдәһе» ордены (1967);
  • «Өлгөлө хеҙмәт өсөн» миҙалы (1955);
  • Өлгөлө хеҙмәте өсөн миҙалы. Владимир Ильич Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан (1970);
  • Мәскәүҙә 6-сы бөтә Донъя йәштәр һәм студенттар фестиваленең көмөш миҙалы (1957);
  • Рәсәй художество академияһының алтын миҙалы (2002);
  • Өфөнөң почетлы гражданы (1994)[2].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Борис Фёдорович Домашников. История и культура Башкортостана. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 16 июнь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Домашников Борис Фёдорович (башҡ.). Башҡорт энциклопедияһы: 7 томда. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 16 июнь 2026.
  3. ↑ Наиль Махмутов. Любимые художники Башкирии. — Уфа: Лето, 2012. — С. 138. — 288 с. — ISBN 978-5-87308-038-0.
  4. ↑ 1 2 Талант, отданный людям (К 90-летию со дня рождения художника Бориса Домашникова). Башинформ (6 апрель 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 16 июнь 2026.

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар