21 февраль
21 февраль (рус. 21 февраля) — рәсми календарь буйынса йылдың 52-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 313 көн ҡала (кәбисә йылында 314). Мосолман календары буйынса 1447 йылдың Рамаҙан айының 4-се көнө. Өфөлә ☀️Ҡояш 8 сәғәт 14 минутта ҡалҡа, 18 сәғәт 22 минутта бата. Көн оҙонлоғо 🕒 10 сәғәт 7 минут. 🌒 Йәш Ай (йәше 4.02 көн).
| ← февраль → | ||||||
| Дш | Шш | Шр | Кс | Йм | Шм | Йк |
| 1 | ||||||
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | |
| 2026 йыл | ||||||
Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар
Халыҡ-ара
Милли
Зимбабве:
- Йәштәр көнө.
Канада:
- Ғаилә көнө.
- Мираҫ көнө.
Франция:
- Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашҡан сит ил граждандарын иҫкә алыу көнө.
.svg){kind=small}
Һөнәри
Ер:
- Халыҡ-ара экскурсовод көнө.
Беларусь:
- Ер төҙөлөшө һәм картография-геодезия хеҙмәткәрҙәре көнө.
КАР:
- Хәрби көстәр көнө.
Рәсәй Федерацияһы:
- Фельдшерҙар көнө.
Тарихи ваҡиғалар
- 1784 йыл: Екатерина II күрһәтмәһе буйынса Ҡырымдағы порт һәм ҡәлғә Севастополь исемен ала.
- 1804 йыл: Пар көсө менән йөрөгән тимер юл локомотивы — паровозды — һынау уңышлы үтә.
тулы исемлек
- 1811 йыл: Гемфри Дэви үҙе асҡан газ — хлорҙың үҙенсәлектәрен иғлан итә.
- 1848 йыл: Карл Маркс менән Фридрих Энгельс «Коммунистар партияһы манифесы»н нәшер итә.
- 1872 йыл: Император Александр II Мәскәүҙә Дәүләт тарих музейы булдырыу тураһында ҡарарға ҡул ҡуя.
- 1885 йыл: Вашингтонда Джордж Вашингтонға һәйкәл асыла.
- 1918 йыл: Халыҡ Комиссарҙары Советы «Социалистик Ватанға ҡурҡыныс янай!» тигән декрет-саҡырыу ҡабул итә.
- 1919 йыл: Совет Рәсәйе тимер юл транспортында эске эштәр органдары подразделениелары ойошторола.
- 1919 йыл: 1-се Бөтә Башҡорт хәрби съезы була, ул Башҡорт Хөкүмәте һәм ғәскәренең РСФСР яғына күсеүен раҫлай.
- 1919 йыл: Автономиялы Башҡорт Совет Республикаһының төп дәүләт органы Башҡортостан Хәрби-революцион комитеты (Башревком) ойошторола.
- 1919 йыл: Тифлис опера һәм балет театрында З. П. Палиашвилиҙың боронғо грузин эпосы мотивтары буйынса «Абесалом һәм Этери» операһының премьераһы.
- 1920 йыл: Рәсәйҙе электрләштереү буйынса дәүләт комиссияһы (ГОЭЛРО) төҙөлә.
- 1935 йыл: Мәскәүҙә СССР-ҙағы тәүге Халыҡ-ара кинофестиваль асыла.
- 1953 йыл: Джеймс Уотсон һәм Френсис Крик ДНК-ның төҙөлөш моделен тәҡдим итә (икеләтә ишелмә).
- 1961 йыл: СССР-ҙа «Яңылыҡтар» матбуғат агентлығы — Агентство печати «Новости» (АПН) ойошторола, хәҙер — «РИА Новости».
- 1965 йыл: СССР-ҙа «Космос-54», «Космос-55» һәм «Космос-56» яһалма юлдаштары осорола.
- 1973 йыл: Вьентьян килешеүенә ҡул ҡуйыла, Лаоста граждандар һуғышы тамамлана.
- 1995 йыл: Эстонияла «Тел тураһында» закон ҡабул ителә.
- 1995 йыл: Рәсәй Федерацияһы һәм Беларусь араһында 10 йылға дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөлә, ул ике илдең берлеген булдырыу өсөн нигеҙ була.
- 2006 йыл: «Хаббл» телескопы «SCP 06F6» объектын теркәй, астрономдар уның тәбиғәтен әле булһа аңлата алмай.
- 2008 йыл: Тулыһынса ай тотолоу: иң юғары фазаһы 03:26 UTC.
- 2013 йыл: Бөрйән районында «Алтын Солоҡ» тәбиғи ҡурсаулығы ойошторола.
Был көндә тыуғандар
- Атанова Людмила Петровна (1920—6.01.1994), музыка белгесе, педагог, йәмәғәтсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1964—1978 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре. 1963 йылдан СССР Композиторҙар союзы ағзаһы. Сәнғәт фәндәре кандидаты (1970). Рәсәй Федерацияһының (1992) һәм Башҡорт АССР-ының (1964) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
тулы исемлек
- Овчаренко Анатолий Арсеньевич (1935), зоотехник. 1959 йылдан Баймаҡ районы «Йылайыр» игенселек совхозының баш зоотехнигы, 1965 йылдан — Баймаҡ колхоз-совхоз производство идаралығы начальнигы; 1970 йылдан Өфө районы «Өфө» совхозының баш зоотехнигы, 1972 йылдан — хужалыҡ директоры, 1988—1994 йылдарҙа — «Өфө» агросәнәғәт комбинатының генераль директоры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Өфө районының почётлы гражданы (2005). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм ике «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Стәрлетамаҡ районының 1950 йылдарҙа Золотоношкаға ҡушылған Деевка ауылынан.
- Шәрәфетдинов Марат Искәндәр улы (1975), урмансы, дәүләт органдары хеҙмәткәре. 2010 йылдан Башҡортостан Республикаһының урман хужалығы министры урынбаҫары, 2017 йылдан — министры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы (2020) һәм Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (2016). Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры (2021). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Йәрмәкәй районының Йәрмәкәй ауылынан.
- Кривов Тимофей Степанович (1886—16.08.1966), революцион хәрәкәттә ҡатнашыусы, урындағы башҡарма, партия һәм дәүләт органдары хеҙмәткәре. 1917—1918 йылдарҙа Өфө губерна эшсе һәм һалдат депутаттары Советы башҡарма комитеты, РКП(б)‑ның Өфө губерна комитеты ағзаһы. 1919 йылдың авгусынан Өфө губерна революцион комитеты рәйесе. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). Сығышы менән Рәсәй империяһы Һамар губернаһы Ставрополь өйәҙе Бряндин улусы Иҫке Еремкино ауылынан.
- Йәһүҙин Мусаниф Садиҡ улы (1936—12.06.2005), сәнәғәт тармағы хеҙмәткәре, педагог, шағир һәм прозаик. 1982—1988 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы һәм өлкән ғилми хеҙмәткәре. 1993 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы.
тулы исемлек
- Сафуан Әлибай (1941—6.07.2014), шағир һәм журналист. Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы (1986), Башҡортостан Республикаһының балалар һәм үҫмерҙәр әҙәбиәте өлкәһендәге Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы (2013) лауреаты, ЮНЕСКО-ның Г. Х. Андерсен исемендәге Халыҡ-ара Маҡтаулы диплом эйәһе (1996), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1991), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2011).
- Фрид Аркадий Исаакович (1946), инженер-электромеханик-ғалим. 1972 йылдан Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (2000), профессор (2002). Рәсәйҙең почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (2002), СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1985). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
- Сәфәрғолова Әлмира Әғзәм ҡыҙы (1961), режиссёр. 1984 йылдан хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының музыкаль‑әҙәби лекторийы концертмейстеры, 2003 йылдан — художество етәксеһе, 2008—2011 йылдарҙа директорҙың ижади эшмәкәрлек буйынса урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2005). Сығышы менән Стәрлетамаҡ ҡалаһынан.
- Девятириков Сергей Александрович (1956-2021) — совет хоккейсыһы, һаҡсы, СССР-ҙың спорт мастеры. Уйын карьераһының күпселек өлөшөн «Салауат Юлаев» (Өфө) өсөн сығыш яһап үткәрә, шулай уҡ СКА (Куйбышев), «Крылья Советов» (Мәскәү) һәм «Авангард» (Өфө) клубтарында уйнай.
- Маликов Әүхәҙи Сәғәҙи улы (1937—1991), ауыл хужалығы хеҙмәткәре. 1957—1991 йылдарҙа Баймаҡ районы «Һәүәнәк» совхозы механизаторы. Ленин һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры. Сығышы менән ошо райондың Билал ауылынан.
- Хлопотина Лилия Ивановна (1952), мәғариф һәм муниципаль орган хеҙмәткәре. 1973 йылдан Мәләүез ҡалаһының 2-се мәктәбе уҡытыусыһы, уҡыу-уҡытыу бүлеге мөдире; 1982 йылдан мәғариф бүлеге инспекторы, баш инспекторы, бүлек начальнигы урынбаҫары; 2001 йылдан Мәләүез район хакимиәтенең кадрҙар менән эшләү идаралығы начальнигы, 2003 йылдан — хакимиәт башлығы урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы, 2006 йылдан — хакимиәт башлығы урынбаҫары. Рәсәйҙең атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, мәғариф отличнигы һәм почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре. Сығышы менән Владивосток ҡалаһынан.
тулы исемлек
- Ғәзизов Риф Рәшит улы (1957), нефтехимик. 1975—2010 йылдарҙа Салауат нефть химияһы комбинаты һәм «Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе слесары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе (2002). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы Бәләкәй Аллағыуат ауылынан (хәҙер бөткән).
- Заһиҙуллин Әмирйән Шәрифулла улы (1923—2022), механизатор. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1952—1982 йылдарҙа Йәрмәкәй районы «Байраҡ» колхозы механизаторы. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985). Сығышы менән ошо райондан.
- Хажиев Тимерйән Динмөхәмәт улы (1933—31.12.1997), механизатор. 1960—1995 йылдарҙа Дүртөйлө районы «Әсән» колхозы тракторсыһы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры (1989). Сығышы менән ошо райондың Түбәнге Ҡарғауыл ауылынан.
тулы исемлек
- Әхтәмов Фәрит Хөснийәр улы (1933), механизатор. Саҡмағош районы «Игенче» колхозының элекке тракторсыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы, райондың почётлы гражданы (1995).
- Мәжитов Урал Таһирбирҙе улы (1943), педагог. 1960 йылдан Баймаҡ районы мәктәптәре, шул иҫәптән 1966 йылдан (өҙөклөк менән) Байыш урта мәктәбе уҡытыусыһы, 1972—1977 һәм 1983—2003 йылдарҙа — директоры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1992), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1988). Сығышы менән ошо ауылдан.
- Улицкая Людмила Евгеньевна (1943), урыҫ яҙыусыһы, тәржемәсе һәм сценарист. Сит ил һәм Рәсәй әҙәби премиялары лауреаты. Сығышы менән Дәүләкән ҡалаһынан.
- Байрамғолова Нилә Ильяс ҡыҙы (1948), йырсы. 1969—2003 йылдарҙа хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дәүләт академия хор капеллаһы солисы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1997).
- Әхмәтшин Марс Әһлиулла улы (1948), журналист, яҙыусы, журналист. 1970 йылдан «Башҡортостан пионеры» гәзитенең бүлек мөдире, яуаплы секретары; 1980 йылдан «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррир урынбаҫары, 1986 йылдан — Башҡорт АССР-ының Телевидение һәм радио тапшырыуҙар буйынса дәүләт комитетының баш мөхәррире, 1991 йылдан — СССР һәм Рәсәй Әҙәбиәт фондының Башҡортостан бүлексәһе директоры. 1993 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар союздары ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (2008) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
- Рәжәпов Раузат Камалетдин улы (1958), инженер-механик, ауыл хужалығы, партия һәм муниципаль органдар хеҙмәткәре. 2016 йылдан Ишембай араҡы-шарап заводы директоры. Башҡортостан аҙыҡ-түлек индустрияһының атҡаҙанған хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Ишембай районының Йәнырыҫ ауылынан.
- Нотфуллин Азат Самат улы (1963), ауыл хужалығы хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1992 йылдан Ҡыйғы районы «Әй» хужалығы рәйесе. 2006 йылдан район советы рәйесе урынбаҫары, 2016—2020 йылдарҙа — рәйесе. Рәсәй Федерацияһының (2024) һәм Башҡортостан Республикаһының (2008) атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе. Райондың почётлы гражданы (2021). Сығышы менән Йүкәлекүл ауылынан.
- Әхмәҙуллин Фиҙай Сәфиулла улы (1929—1994), ауыл хужалығы, партия һәм урындағы башҡарма органдар хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1972—1985 йылдарҙа Кушнаренко район советы башҡарма комитеты рәйесе. РСФСР-ҙың 7-се (1967—1971), Башҡорт АССР-ының 9-сы (1975—1980) саҡырылыш Юғары Советтары депутаты, КПСС-тың 24-се съезы делегаты (1971). Ленин һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры. Райондың почётлы гражданы. Сығышы менән Ислан ауылынан.
- Абрамзон Леонид Семёнович (1934—25.11.1986), инженер-механик-ғалим. 1971—1986 йылдарҙа Өфө нефть институты уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1985). Сығышы менән хәҙерге Украинаның Харьков ҡалаһынан.
тулы исемлек
- Ғәрифуллин Фринат Йәүҙәт улы (1954), педагог. 1995 йылдан Ағиҙел ҡалаһындағы 146-сы һөнәри лицей, 2014—2021 йылдарҙа — урындағы «Ағиҙел» спорт-ял үҙәге директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, Рәсәйҙең почётлы башланғыс һөнәри белем биреү хеҙмәкәре. «Ағиҙел ҡалаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» почёт билдәһе менән бүләкләнеүсе (2018). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы Солтанай ауылынан.
- 1835 йыл: Михаил Микешин, Рәсәй империяһы рәссамы.
- 1875 йыл: Жанна Луиза Кальман, Францияла йәшәгән, донъя тарихында иң оҙон ғүмерле кеше, 1997 йылда вафат була.
тулы исемлек
- 1895 йыл: Евгений Беляев, СССР-ҙың шәрҡиәтсе-ғалимы, ислам тарихын өйрәнеүсе.
- 1905 йыл: Лев Атаманов, СССР кинорежиссёры, РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1978).
- 1915 йыл: Евгений Лифшиц, СССР-ҙың физик-ғалимы, академик.
- 1925 йыл: Алексей Парамонов, СССР футболсыһы, 1956 йылғы Олимпия уйындары чемпионы.
- 1925 йыл: Игорь Шамо, СССР композиторы, Украина ССР-ының халыҡ артисы (1975).
- 1935 йыл: Владимир Скулачёв, СССР-ҙың биохимик-ғалимы, академик.
- 1935 йыл: Борис Тимеркәев, СССР-ҙың физик-ғалимы, Татарстан Республикаһының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (2000).